1 - صحيح است ، اين نظر حاكم است كه حافظ علايى هم با او موافق مىباشد . او نقل‌هايى از آن را آورده و عدالت رجالش را تبيين كرده است ، هيچ يك از آنان كه درباره‌ى اين حديث سخن گفته‌اند ، پاسخى درباره اين روايت صحيحه از يحيىبن‌معين نياورده است . و طعن‌هايى كه نسبت به بعضى از راويانش مانند شريك قاضى كرده‌اند را رد كرده است از اين جهت كه مسلم به آن احتجاج كرده و همين براى افتخار و اعتماد به آن بسنده است . و نووى در حديثى كه ذيل بسملة روايت كرده است در ردّ بر كسانى كه به آن طعن كرده‌اند گويد : ما را بسنده است كه احتجاج كنيم به كسى كه مسلم به او احتجاج كرده است . و بعضى از معاصرينش درباره‌اش گفته‌اند : هرگز كسى را پارساتر از او در دانش نديدم . 2 - حسن است ، و اين قول اهل تحقيق است ، و گفته‌ى شيخ الاسلام حافظ ابن‌حجر با آن موافق است كه گويد : رجالش ، رجال صحيح است جز عبدالسّلام هروى كه نزدشان ضعيف است . سخن او پايان يافت . و درباره‌ى بخش پايانى سخنش ، حافظ علايى بر او پيشى گرفته و گفته است : درباره‌ى اين هروى بسيار گفته‌اند . تمام شد . و تصويب ابوزرعة نسبت به حديث او با اين سخن معارضه دارد ، و حاكم از يحيىبن‌معين نقل مىكند كه او را ثقه دانسته است . پس ثابت شد كه اين حديث ، حسن نزديك به صحيح مىباشد ؛ به خاطر سخن ابن‌حجر كه گويد راويانش همگى راويان حديث صحيح هستند ، جز هروى و اين هروى را گروهى ثقه و گروه ديگرى ضعيف شمرده‌اند . 3 - ضعيف است ، بر پايه‌ى نظر كسانى كه هروى را ضعيف شمرده‌اند . 4 - ساختگى است ، كه بسيارى از پيشوايان حافظ بر اين نظر هستند ، مانند قزوينى و ابن‌جوزى كه جزم بر باطل‌بودن تمام نقل‌هايش دارد و نيز ذهبى در ميزانش و ديگرانى ، و اينان هرچند پيشوايان بزرگوارى هستند و ليكن سهل‌انگارى بسيارى كرده‌اند ، كه از آن‌چه گفتم دانسته شد . و چگونه حُكم به ساختگىبودن آن داده‌اند با اين كه گفته شده همه‌ى رجالش رجال صحيح هستند جز يكى كه در او اختلاف است و بايد قول به ساختگىبودنش را چنين تأويل كنيم كه نسبت به