است كه او شيعه است ولى بسيار راست‌گوست و استادان را گرامى مىداشت . . . » « 1 » و « مدينةالعلم » را در نام‌هاى پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم « 2 » آورده است كه اين نيز دليلى بر ثابت‌بودن اين حديث نزد اوست . شرح حالش شرح حال شيخ عبدالحق دهلوى در كتب تأليف شده در شرح حال علماى هند آمده است ؛ مانند تذكرة الأبرار ، مرآة آفتاب‌نما ، اتحاف النبلاء و سبحة المرجان بذكر آثار هندوستان . غلام على آزاد گويد : « مولايمان شيخ عبدالحق دهلوى ، سرشار از كمال ظاهرى و معنوى و عاشق راستين از عشّاق جمال نبوى است ، شهرت فراوانى روزىِ او شد و مورّخان ياد او را به اجمال و تفصيل نگاشتند و در گنبد مزارش در دهلى سنگى است كه خلاصه‌اى از احوالش با اين مضامين بر آن چنين نقش بسته است : از آغاز ادراك و فهم كمر به طاعت حق و طلب دانش بست ، و نزديك به زمان بلوغ بيشتر علوم دينى را فرا گرفت و در سنّ بيست و دو سالگى از تحصيل آن‌ها فارغ شد ، قرآن را حفظ كرد و بر مسند تدريس نشست و در عنفوان جوانى جذبه‌ى الهى او را گرفت و علاقه‌اش را از دوستان و شهرها بريد و به سوى حرمين رفت و مدّتى در آن اماكن اقامت گزيد . با بزرگان زمان و اولياء بزرگ ، همراه با بركت‌هاى فراوان هم‌نشين شد و در سن پنجاه و دو سالگى در جمعيت ظاهر و باطن مستقر شد و مشغول تكميل فرزندان و دانشجويان شد و به نشر دانش‌ها به ويژه حديث شريف پرداخت به گونه‌اى كه براى هيچ‌يك از علماى گذشته و معاصر چنين كارى در سرزمين هند ميسّر نشد . در علوم به‌ويژه حديث ، كتاب‌هاى معتبرى نوشت كه مورد توجّه علماى آن زمان قرار گرفت و آن را سرمشقى براى كارهاى خويش قرار

--> ( 1 ) . اشعه اللمعات 4 / 666 . ( 2 ) . مدارج النبوّة - فصل : اسماء النّبى صلى الله عليه و آله و سلم .