خداى - عزّ و جلّ - انواع دانش همهء پيشينيان را برايش فراهم كرده بود . از ابومسهر نيز براى ما چنين نقل شده است : كسى را جز جوانى در مشرق ، نمىشناسم كه امر دين اين امّت را پاسبانى كند ( مقصودش احمد بن حنبل بود ) . از على بن مدينى نيز برايمان روايت كرده‌اند كه گفت : آقايم ، احمد بن حنبل ، مرا گفت : جز از كتاب ، حديث نقل مكن . و از ابراهيم بن جابر براى ما چنين نقل شده است : نزد احمد مىنشستيم و او حديث مىگفت و ما حفظ مىكرديم و استوارش مىداشتيم ؛ پس هرگاه كه مىخواستيم حديث را بنگاريم مىگفت : نقل حديث از كتاب ، مطمئن‌تر است . پس بر مىخواست و كتاب را مىآورد . هيثم بن جميل مىگويد : دوست مىداشتم كه از عمر من كاسته و به عمر احمد بن حنبل افزوده شود . از ابوزرعه براى ما نقل شده است كه گفت : هيچ يك از مشايخ را در ثبت و ضبط و نقل حديث ، از احمد بن حنبل ، دقيق‌تر نديدم . كتابهايش را دوازده لنگه بار شتر تخمين زدم كه همهء آنها را حفظ بود . ابن ابىحاتم در كتاب « الجرح و التعديل » ابوابى از مناقب احمد - رحمه اللَّه - را آورده كه در بر دارندهء بخشى از احوال گرانمايهء اوست . از جمله ، از عبدالرحمن بن مهدى نقل كرده كه گفته است : احمد داناترين مردم به حديث سفيان ثورى بود . و از ابوعبيد آورده است : دانش به چهار تن مىانجامد : احمد بن حنبل كه فقيه‌ترين ايشان است ؛ على بن مدينى كه داناترين آنهاست ؛ يحيى بن معين كه بيش از ديگران آن را نگاشته است ؛ و ابوبكر بن ابىشيبه كه بيش از ديگران آن را حفظ كرد . از ابوحاتم دربارهء احمد و على بن مدينى پرسيدند ، گفت : آنان در حفظ و نگهدارى دانش ، به يكديگر نزديك بودند ؛ ليكن احمد فقيه‌تر بود . ابوزرعه مىگويد : كسى را جامع‌تر و كامل‌تر از احمد بن حنبل نديدم ؛ زهد و فقه و فضل و كمالات فراوان ديگر ، در او گرد آمده بود . قتيبه گويد : احمد پيشواى مردم دنياست . از هيثم بن جميل نقل شده كه گفته است : اگر اين جوان - مقصودش احمد بن حنبل بود - زنده بماند ، به زودى ، حجّتى بر مردم زمانش خواهد شد . ابن مدينى نيز