پاسخ داد . « 1 » اين مطلب روشن شد ؛ ولى جاحظ در نوشته خود كه براى دفاع از عثمانيه قرار داده بر آن بسيار لجاجت و عناد ورزيده است . اما سيد بن طاووس حلّى رحمه اللَّه در پاسخ او گفته است : جاحظ آيه‌اى از قرآن را دستاويز قرار داده است ، آن جا كه مىفرمايد : « وَأَنْ لَيْسَ لْلإِنْسانِ إِلّا ما سَعى » ؛ و انسان جز حاصل كوشش خويش ندارد . در صورتى كه اين آيه هيچ گونه ردّى به مسألهء به خويشاوندى وارد نمىآورد ؛ خويشاوندى به علاوهء دينداراى و شايستگى موجب برترى ديگران و سزاوارى در رسيدن به رياست بر افراد ديگر است . دستاويز ديگرى كه به آن چنگ زده حديثى است كه از پيامبر صلى اللَّه عليه وآله نقل شده كه آن حضرت به گروهى از فرزندان عبدالمطّلب فرمودند : إنّي لا اغني عنكم من اللَّه شيئاً ؛ من در امور الهى ، هرگز از شما بىنياز نيستم . اين روايت سندى ندارد و به هيچ كتابى آن را نسبت نداده است

--> ( 1 ) . كنز العمال : 5 / 747 - 750 .