چكيده ديدگاه‌ها پس از آن چه بيان شد ، خلاصهء مطالب آنان چنين است : يكم : حكومت يزيد ، شرعى و الهى بوده است . دوم : ناسزا گفتن به معاويه و حتى گمان بد بر او نارواست . ابن خلدون در اين باره مىنويسد : از گمان بد نسبت به معاويه بپرهيزيد ، همانا عدالت او بيشتر از اين حرف‌ها است و مرتبه‌اش بسيار بالاست . « 1 » سوم : هر گونه خدشه به حاكميت يزيد ، خدشه به معاويه ، صحابه و در رأس آنان « شيخ الصحابه عبداللَّه بن عمر » است ، فردى كه خلافت يزيد را پذيرفت و با او بيعت نمود و علاوه بر آن بر خود و فرزندان و يارانش ، مخالفت با يزيد را حرام كرد و نخستين صحابى بود كه حكومت و خلافت يزيد به او مستند شد و قوام پيدا كرد . چهارم : سيدالشهداء عليه السلام عليه حكومت حق قيام كرد و خروج نمود و او خارجى است . پنجم : همه كسانى كه در ماجراى به شهادت رساندن حضرت سيدالشهداء عليه السلام شركت نموده‌اند ، بنا به فرمان رسول اللَّه صلى اللَّه عليه وآله

--> ( 1 ) . تاريخ ابن خلدون : 1 / 212 .