الف . اجتهاد عثمان . در مورد اجتهاد - و به ويژه اجتهادهاى خلفا - مباحثى طولانى مطرح شده كه بايد در جاى ديگرى بررسى گردد ، حتى به فرض قبول اجتهاد ، آيا اجتهاد در مقابل نصّ ، جايز است ؟ ! ب . موافقت اصحاب با اقدام عثمان از طريق سكوت و عدم انكار . در اين باره بايد گفت : اولًا چه دليلى بر سكوت و عدم انكار آنان وجود دارد ؟ ! به يقين ، اصحاب به انكار اين اقدام پرداخته‌اند ، اما انكار آنان - بر خلاف انكار عبداللَّه بن عمر - نقل نشده است . ثانياً سكوت ، اعمّ از پذيرش و رضايت است . ج . اجماع سكوتى . اين مورد از سه جهت قابل بررسى است . 1 . حجّيت اجماع ، جاى بحث دارد . 2 . اين امر ، به سكوتى بستگى دارد كه نشانهء رضايت و موافقت باشد . 3 . اين امر ، به حجّيت اجماع سكوتى بستگى دارد . * دربارهء مورد چهارم بايد گفت :