جمع بندى روايات روايات گوناگونى را در اين زمينه بيان كرديم . از جمع اين روايات نكاتى به دست مىآيد كه مهم‌ترين آن‌ها اين دو نكته است : 1 . آشكار است كه در تعيين عمر پس از ابوبكر ، عبدالرحمان بن عوف و عثمان نقش داشته‌اند كه اين ماجرا در تاريخ طبرى به صورت گسترده آمده است . « 1 » در اين كتاب مطرح شده كه چگونه عبدالرحمان و عثمان به ابوبكر خط داده‌اند و چگونه عثمان ، وصيتِ ابوبكر را براى خلافت عمر بن خطاب نوشت . 2 . نكته مهم‌تر اين كه خلافت عمر پس از ابوبكر از سوى رسول خدا نبوده و حتى با رضايت بزرگان صحابه نيز انجام نشده است ؛ بلكه آنان مخالفت و استنكاف خود را از اين كار اظهار نموده‌اند و در نتيجه خلافت او فقط به وصيّت ابوبكر بوده و بس . از اين رو تا كنون نيافتيم كه چگونه شورا در تعيين امام و امامت نقش دارد ، با اين حال هنگامى كه به برخى كتاب‌هاى تازه نگاشته شدهء اهل سنّت مراجعه مىكنيم كه به قلم افرادى نوشته شده كه خود را انديشمند ، عالم و محقّق مىپندارند و برخى از مردم نيز به اشتباه چنين تصوّرى در مورد آن‌ها دارند ملاحظه مىكنيم كه چنين ادّعايى را سر مىدهند . يكى از اين افراد در كتابى به نام فقه السيره مىنويسد :

--> ( 1 ) . تاريخ طبرى : 2 / 617 .