پس آن كس كه پس از اتمام حجت بر خداوند دروغ بندد ، پس همانان همان ستم‌كاران هستند . د ) حكم نكردن به آن چه خداوند نازل فرموده است . « وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّه فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ » ؛ « 1 » پس كسانى كه پس از اين ( حجّت ) بر خدا دروغ بندند ، البته هم آنان ستم‌كاران خواهند بود . ه ) تجاوز و تعدى از حدود الاهى . « وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّه فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ » ؛ « 2 » و كسانى كه از حدود خداوند تجاوز كنند همان‌ها ستمكارانند . و ) ظلم به نفس ( گناه و معصيت ) . « وَمِنْ ذُرّيَّتِهِما مُحْسِنٌ وَظالِمٌ لِنَفْسِهِ مُبينٌ » ؛ « 3 » و از فرزندانشان برخى نيكوكار بودند و برخى آشكارا بر خود ستمكار شدند . ظالم به نفس در مقابل محسن آمده است و مىدانيم محسن در مقابل « مسيىء » قرار دارد . ز ) ترك اولى . « وَلا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونا مِنَ الظَّالِمينَ » ؛ « 4 » و به اين درخت نزديك نشويد كه از ستم‌كاران خواهيد بود . بر اساس آيه عهد كه مىفرمايد : « لايَنالُ عَهْدِي الظَّالِمينَ » ، هر آن چه مصداق

--> ( 1 ) . سورهء مائده : آيه 45 . ( 2 ) . سورهء بقره : آيه 229 . ( 3 ) . سورهء صافات : آيه 113 . ( 4 ) . سورهء بقره : آيه 35 . سورهء اعراف : آيه 19 .