السيد علي الحسيني الميلاني

78

جواهر الكلام في معرفة الإمامة والإمام (فارسى)

در بيان اين سخن شهيد ثانى بايد گفت : دين مقدس اسلام بر سه محور اساسى استوار است : يكم : اعتقادات ؛ دوم : احكام ؛ سوم : اخلاق . كسى كه داراى چنين محورهايى شود فقيه است . « 1 » هر سه محور از قرآن و سنّت اخذ مىگردد . قرآن كلام خدا و مورد قبول تمامى مسلمانان است و سنّت مجموعهء عقائد ، احكام و آدابى است كه از رفتار ، گفتار و تقرير پيامبر و جانشينان او عليهم السلام سرچشمه مىگيرد . پس پيامبر اكرم و امام بايد در قول ، فعل و تقرير معصوم باشند تا بتوان سنّت را منبع معتبر و مورد اعتمادى براى اخذ دين برشمرد . بايد توجه داشت كه هرچند قرآن - براساس حديث شريف ثقلين - از نظر رتبه بر سنّت مقدم است ، اما در قرآن عمومات ، اطلاقات و مجملات فراوانى وجود دارد كه مخصّصات ، مقيّدات و مبيّنات آن‌ها در سنّت بيان شده است . پس در فهم قرآن و احكام آن به سنّت نيازمنديم ؛ سنتى كه بايد به شخصى معصوم مستند باشد تا رفتار و گفتار و حتّى تقرير ( سكوتى كه از آن رضايت استفاده شود ) او حجّت و مورد اعتماد باشد . محال است پيامبر و امامى كه از طرفى منصوب از جانب خداوندند و حجت او بر خلق ، اما از طرفى ديگر از آنان خطا ، سهو و نسيان سر بزند .

--> ( 1 ) . فقيه واقعى كسى است كه در هر سه حوزه به درك عميقى رسيده باشد . البته در اصطلاح حوزوى « فقه » تنها در حوزه احكام به كار مىرود ؛ حال آن كه احكام يك سوم اسلام است و فقيه در اصطلاح قرآن كسى است كه درك عميقى از تمام آموزه‌هاى دين دارد ، چرا كه براساس آيهء شريفهء « فَلَوْ لانَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ » ( سورهء توبه : آيه 122 ) تفقّه در دين ، يعنى رسيدن به درك عميق در هر سه حوزه عقايد بر اساس مبانى صحيح ، احكام شرعى اعم از واجبات ، محرمات ، مستحبات ، مكروهات و مباحات و بالاخره اخلاق صحيح مىباشد .