السيد علي الحسيني الميلاني
45
جواهر الكلام في معرفة الإمامة والإمام (فارسى)
و نصارا است . اما دربارهء اين نظر باقلّانى بايد گفت كه در كتاب دوست و همراه ابوجعفر سمنانى ( قاضى موصل ) ديدم كه مىگويد : همه گناهان اعم از كوچك و بزرگ بر رسولان جايز است به استثناى دروغ در تبليغ ، و چنان چه پيامبر از چيزى نهى كند و خود آن را انجام دهد ، اين امر دليل بر نسخ نهى ابتدايى نيست ، زيرا [ ممكن است ] آن را از سر نافرمانى خداى تعالى انجام داده باشد و سزاوار نيست كه ياران آن پيامبر به او اعتراض كنند . همچنين در امت محمّد جايز است كه از هنگام بعثت كسى برتر از او باشد . « 1 » پس با بيان فوق ، كراميه كه گروهى از مرجئه و از فرقههاى كلامى اهل تسنّن هستند ، « عصمت » در پيامبران - به جز دروغ در تبليغ - را لازم نمىدانند . امّا برخى از اين گروه ، گستره عدم نياز به عصمت را بالا برده و عصمت در تبليغ را نيز لازم نمىدانند . ابن حزم مىگويد : سمعت من يحكي عن بعض الكراميّة أنهم يجوّزون على الرسل عليهم السلام الكذب في التبليغ ايضاً ؛ « 2 » شنيدم از كسى كه مىگفت : برخى از كراميه دروغ در تبليغ را هم بر پيامبران جايز مىدانند .
--> ( 1 ) . اين سخن در حقيقت كبرايى براى قضيهء تفضيل عمر بر پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه وآله است . در منابع اهل تسنّن داستانهاى بسيارى نقل شده كه در آنها علم و تدبير عمر بالاتر از علم و تدبير رسول خدا صلى اللَّه عليه وآله معرفى شده است . وقتى اين داستانها در كنار اين قول كه « ممكن است در امت پيامبر كسى برتر از پيامبر باشد » قرار گيرد ، اين نتيجه به دست مىآيد كه عمر از پيامبر برتر بوده است ! - نعوذ باللَّه - . ( 2 ) . الفصل في الملل والنحل : 4 / 2 .