السيد علي الحسيني الميلاني
303
جواهر الكلام في معرفة الإمامة والإمام (فارسى)
معناى تصرف كننده در امر دين و دنيا باشد . . . همچنين بر اساس آن چه ذكر شد ، ممكن است توصيف مؤمنان به جهت مدح و بزرگداشت آنان باشد نه مقيد ساختن و تخصيص ولايت به ايشان . اين وصف نيز بيانگر شرافت بسيار متصفان به آن و شايستگى براى قرار دادن آنان به عنوان اولياء است . . . و چنان كه احتمال دارد « واو » در « وهم راكعون » حاليه باشد ، همچنين محتمل است « واو » عطف باشد ، بدين معنا كه مؤمنان در نماز خويش ركوع دارند ، نه اين كه نمازشان مانند نماز يهود از ركوع خالى باشد ، و يا اين كه به معناى آن است كه مؤمنان خاضع هستند . . . ظاهر آيه بر ثبوت ولايت به صورت بالفعل و در همان زمان نزول دلالت دارد و شكى نيست كه امامت على [ اميرالمؤمنين عليه السلام ] پس از پيامبر صلى اللَّه عليه وآله بوده است . . . . اشكال ديگر اين كه « الذين آمنوا » صيغهء جمع است و بدون دليل نمىتوان آن را به يك فرد منصرف كرد . . . و از جمله اين كه اگر آيه بر امامت على عليه السلام دلالت داشت ، اين دلالت به طور عام از نظر صحابه و به طور خاص از نظر على عليه السلام مخفى نمىماند و به آن احتجاج مىكردند . پس اشكال نهم ، عدم توجه صحابه به ويژه اميرالمؤمنين عليه السلام به دلالت آيه بر امامت آن حضرت است . علاوه بر اين اشكالات ، موارد ديگرى نيز در كتاب تحفهء اثنا عشريه مطرح شده است و آلوسى اين موارد را در تفسير روح المعانى بدون ذكر منبع آورده است . « 1 » وى مىنويسد :
--> ( 1 ) . كتاب تحفهء اثنى عشريه با متن فارسى ، تأليف مولوى عبدالعزيز هندى است . بر اساس بررسىهاى صورت گرفته از سوى نگارنده ، مباحث كلامىِ مطرح شده در تفسير روح المعاني در حوزه امامت ، برگرفته از تحفهء اثنى عشريه است . با اين كه شهاب الدين آلوسى در ميان متأخّران از مفسّران و متكلّمان بزرگ به شمار مىرود و تفسير روح المعاني در شمار تفاسير معتبر قرار دارد ، امّا وى در بسيارى از موارد ، عين عبارت تحفهء اثنى عشريه را در تفسير روح المعاني آورده و از منبع و مأخذ خود ( تحفهء اثنى عشريه ) نامى نبرده است !