بررسى سند روايتى از روايات ابن كثير چنان كه پيشتر بيان گرديد ، ابن كثير روايات ابن ابى حاتم را بدون خدشه در اسناد آن‌ها نقل مىكند . وى در سند روايت ابن جرير از حارث نيز اشكال نمىكند ، اما در ضمن نقل روايت عبدالرزاق صنعانى ، درباره يكى از راويان حديث ( عبدالوهاب بن مجاهد ) « 1 » مىنويسد : عبدالوهاب بن مجاهد لا يحتجّ به . « 2 » سپس ضمن بيان روايت ابن مردويه از طريق سفيان ثورى ، از ابو سنان ، از ضحّاك ، از ابن عباس ، مىگويد : الضحاك لم يلق ابن عباس ؛ ضحّاك ابن عباس را درك نكرده است . دربارهء اين ادعا بايد گفت كه اولًا در برخى از صحاح ستّه ( سه صحيح ) روايت ضحّاك از ابن عباس آمده است ؛ و ثانياً حتى اگر ضحّاك ابن عباس را درك نكرده باشد ، به واسطهء سعيد بن جبير از وى روايت مىكند . شايد به همين جهت است كه ابن حجر ، روايت ضحّاك از ابن عباس را نقل مىكند و هرگز به اين مسأله اشاره نكرده و در سند خدشه‌اى نمىكند . « 3 » در تهذيب الكمال مىخوانيم : الضحاك بن مزاحم الهلالى . . . روى عن الأسود بن يزيد النخعى وأنس بن مالك وزيد بن أرقم و أبي سعيد سعد بن مالك الخدرى وسعيد بن جبير وطاووس بن كيسان وعبداللَّه بن عباس . . . وقال أبو داود الطيالسي ، عن

--> ( 1 ) . وى فرزند مفسّر معروف « مجاهد » است . ( 2 ) . تفسير ابن كثير : 2 / 74 . ( 3 ) . ر . ك : الكشّاف عن حقائق غوامض التنزيل : 1 / 649 .