منتفى دانست ، اما از سويى به يقين شجاعت با فرار از جنگ ناسازگار است و از سوى ديگر - بر اساس روايات اهل تسنّن - فرار ابوبكر و بسيارى از بزرگان صحابه در جنگ‌هايى هم‌چون جنگ احُد مسلّم و قطعى است . « 1 » در مستدرك حاكم نيشابورى به سند صحيح از ابن عباس آمده است كه تمامى اطرافيان رسول خدا صلى اللَّه عليه وآله در جنگ احد از معركه گريختند و اين تنها على بن ابى طالب عليه السلام بود كه در كنار پيامبر صلى اللَّه عليه وآله ماند و استقامت ورزيد . « 2 » داستان جنگ خيبر نيز بسيار معروف و مشهور است . به اعتراف خود اهل تسنّن رسول خدا صلى اللَّه عليه وآله در جنگ خيبر پرچم را ابتدا به ابوبكر سپرد ، اما وى پيش از درگيرى از معركه گريخت . « 3 » حضرت پرچم را به عمر داد و او نيز در نخستين رويارويى از صحنهء نبرد فرار كرد . « 4 » اهل سنّت دربارهء فرار عمر چنين نقل مىكنند :

--> ( 1 ) . ر . ك : المستدرك على الصحيحين : 3 / 27 ؛ كنز العمّال : 10 / 424 - 425 / ش 30025 . طبرى ، سيوطى ، شوكانى و ديگران از اهل سنّت مىنويسند : « نادى مناد يوم أحد حين هزم أصحاب محمّد صلّى اللَّه عليه وآله ألا إن محمّداً قد قتل فارجعوا إلى دينكم الأوّل فأنزل اللَّه و ما محمّد إلا رسول . . . . » ؛ تفسير الطبري : 4 / 150 ؛ الدرّ المنثور : 2 / 80 ؛ فتح القدير : 1 / 388 . ( 2 ) . حاكم نيشابورى به نقل از ابن عباس مىنويسد : « لعلي أربع خَصال ليست لأحد : هو أوّل عربي وأعجمي صلّى مع رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه وآله ، وهو الذي كان لواؤه معه في كلّ زحف ، والذي صبر معه يوم المهراس ، وهو الذي غسله وأدخله قبره » ؛ المستدرك على الصحيحين : 3 / 111 . ابن عساكر نيز همين روايت را با همين سند ذكر مىكند و پس از كلمهء « يوم المهراس » مىگويد : « انهزم الناس كلّهم غيره » ؛ تاريخ مدينة دمشق : 42 / 72 . و با سندى ديگر در صفحهء 73 . همچنين ر . ك : المناقب ( خوارزمى ) : 58 . ( 3 ) . « عن عبدالرحمن ، عن أبي ليلى ، عن علي أنه قال : يا أبا ليلى ، أما كنت معنا بخيبرٍ ؟ قال : بلى واللَّه كنت‌معكم . قال : فإن رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه وآله بعث أبابكر إلى خيبر فسار بالناس وانهزم حتى رجع » ؛ المستدرك على الصحيحين : 3 / 37 ؛ الإكمال في أسماء الرجال : 169 ؛ تاريخ مدينة دمشق : 42 / 97 . ( 4 ) . فتح الباري : 7 / 365 ؛ تاريخ مدينة دمشق : 41 / 464 ؛ كنز العمّال : 10 / 463 / ش 30120 ؛ أسد الغابة : 4 / 334 ؛ الإصابة في تمييز الصحابة : 6 / 36 / ش 7839 ؛ البداية والنهاية : 4 / 212 ؛ السيرة النبويّة ( ابن كثير ) : 3 / 353 - 354 . حاكم نيشابورى در المستدرك على الصحيحين ، جلد 3 ، صفحه 38 ، پس از اين كه سند را ذكر مىكند مىنويسد : « دفع الراية يوم خيبر إلى عمر فانطلق فرجع يجبن أصحابه ويجبنونه » . وى در آخر روايت مىگويد : « هذا حديث صحيح على شرط مسلم و لم يخرجاه » . أحمد نيز در مسند ، جلد 5 ، صفحه 358 مىنويسد : « لما نزل رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه وآله بحصن أهل خيبر ، أعطى رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه وآله اللواء عمر بن الخطاب ونهض معه من نهض من المسلمين » .