قاضى ايجى : در شرح حال قاضى ايجى علماى معاصر او و دانشمندان بعد از وى ، او را به رئيس قاضيان شرق ، شيخ العلماء و شيخ شافعيان در سرزمين خود ، توصيف كرده‌اند . آن‌ها مىگويند : « او پيشوا در علوم عقلى و محققى دقيق كه از اصول ، معانى بيان و ادبيات استفاده مىكرد و در فقه و متون ديگر نيز بهره‌هايى داشت » . و علماى اهل سنّت دربارهء او تصريح مىكنند كه : « او تربيت كننده شاگردانى بود كه شهرهء آفاق شدند كه يكى از آن‌ها تفتازانى است » . « 1 » شريف جرجانى : جرجانى متوفاى 816 عالمى كه در شرح حال او مىنويسند : « دانشمند سرزمين مشرق و علامهء روزگار . . . » « پيشوا در همهء علوم عقلى و غير عقلى ، يگانه و مصنّفى كه در جميع علوم قلم زده است ، تجربه‌اى بالا در دقّت دارد ، شهرهء آفاق ، كسى كه مردم جميع سرزمين‌ها از او بهره برده‌اند و مشهور در هر رشته و فن ، به كلمات او بزرگان دانشمندان احتجاج و [ به كلمات او اعتماد كرده ] از او نقل مىكنند » . سپس مشهورترين آثار و تأليفات او را ذكر مىكنند : همچو شرح المواقف و . . . . شوكانى علاوه بر اين مطلب مىافزايد : او صاحب فتوى بود و بزرگان شاگرد او و در بزرگداشت وى مبالغه كرده‌اند ، به ويژه دانشمندان فارس و روم . . . آن‌ها كلمات جرجانى و تفتازانى را حجت خود قرار مىدهند . « 2 » شروح و حواشى بر مواقف و شرح مواقف : صاحب كشف الظنون مىنويسد : المواقف فى علم الكلام كتابى جليل القدر و

--> ( 1 ) . الدرر الكامنه : 1 / 296 ، شذرات الذهب : 6 / 174 ، طبقات الشافعية اسنوى : 2 / 179 و منابع ديگر . ( 2 ) . الضوء اللامع : 5 / 328 .