آن شرح نوشته ، اين شرح در ميان دانش پژوهان به شرح قديم معروف است و بر كتاب او حاشيه‌اى بزرگ توسط علامه محقق سيد شريف نوشته شد . وى سپس حواشى علما را بر شرح قديم ذكر مىكند . صاحب كشف الظّنون مىافزايد ، مولا محقق ، علاءالدين على بن محمّد مشهور به قوشجى متوفاى 879 شرحى لطيف بر تجريد و ممزوج با عبارات متن را به رشته تحرير درآورد كه اين شرح به شرح جديد مشهور شد . او در مقدمهء كتاب بعد از تعريف و تمجيد از فن كلام و مصنف كتاب تجريد ، مىگويد : كتاب تجريد ، نوشتهء مولايى بزرگ ، پيشواى علماى محقق ، مقتداى حكماى الاهى ، نصير الحق والملة والدين است ، نگارشى در بردارندهء شگفتىها و تأليفى پر از مطالب دست نايافتنى ، آن كتاب اگرچه كم حجم است لكن مختصرى منظم و پر از فايدهء علمى است . گرانقدر ، نيكو نظام ، مورد قبول پيشوايان بزرگ ، علماى زمان‌ها همانند اين كتاب را ننوشته‌اند ؛ اشاره‌هايى به ريشه‌هاى اصلى ، پر از جواهرهايى كه همانند سنگ‌هاى گرانبهايند ، بياناتى عميق در عباراتى مختصر ، در شهرت مانند خورشيد به هنگامهء ظهر ، كتابى كه هم‌چنان مورد توجّه و اهتمام ارباب نظر قرار گرفته ، و بسيارى از آنان نظر علمى خود را به شرح اين كتاب و نشر معانى آن معطوف داشته‌اند . از لطيف‌ترين اين شروح ، شرح عالم ربانى مولانا شمس الدين اصفهانى است او به اندازهء توان خود پيرامون بيان مقاصد كتاب زحمت كشيده است و فضلاء به خوبى آن شرح را قبول كرده‌اند . « 1 » حتى سيد فاضل بر آن شرح حاشيه زده است كه داراى تحقيقاتى عميق و دقّت‌هايى گرانبها ، كه از چشمه‌هاى كلمات او نهرهايى از حقايق مىخروشد و از برترى نوشته‌هاى او سيل دقت‌ها در جريان است .

--> ( 1 ) . كشف الظنون : 1 / 346 - 351 .