بودند ، مىدانستند كه حيات عالم آخرت و سرمايهء زندگانى آن نشئه به عبادت حقّ است ، و بهشت جسمانى و حور و قصور آن ، صور اعمال انسانى است : فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ . « 1 » پس از آنكه انسان ايمان به نتايج اعمال و اهميت آن آورد ، البته از اوقات آن مراقبت مىكند ؛ و ما پيش از اين بيان كرديم كه يكى از اسرار بزرگ عبادات ، آن است كه هر يك را در قلب تأثير و صورتى است كه آن را نورانى كند ، و جنبهء ملك را خاضع پيش حضرت ملكوت نمايد ، و حالت انقياد كامل از براى جنود نفس نسبت به روحانيت پيدا شود ، و ارادهء نفس مستقل گردد ؛ و هر يك اين امور از مهمات است كه در عوالم غيبيه تأثيرها دارد ؛ و صورت غيبى بعض از آنها بهشت صفات است كه از بهشت اعمال بالاتر است ؛ و اين نتايج بر اعمال و خصوصاً بر نماز ، كه خير اعمال است ، مترتب نشود مگر آنكه انسان آنها را از روى تفكر و تدبر و حضور قلب آورد . و از امورى كه انسان را اعانت كامل كند بر تحصيل حضور قلب ، مراقبهء از وقت است كه عهد معهود و ميعاد موعود حقّ است ؛ و شخص سالك إلى اللَّه و مجاهد فى سبيل اللَّه اگر نتوانست تمام اوقات خود را به حقّ دهد ، لا اقل اين پنج وقت را كه حقّ تعالى به او وقت داده و دعوت براى ملاقات فرموده ، بايد مراقبت كند و از حقّ تعالى به جان و دل تشكر كند كه او را اجازهء ورود در مناجات داده ، و بار خدمت در مجلس انس و محفل قدس داده . پس ، از آن غفلت نكند و از وعده‌گاه حقّ تخلف نورزد ، شايد مواظبت بر اوقات و مراقبت از ميعاد ملاقات ، كه در اول امر بىمغز و صورى است ، به توفيق حقّ و دستگيرى آن ذات مقدس - جل شأنه - حقيقت پيدا كند و با مغز شود ؛ آن وقت به لذت مناجات و انس با محبوب نايل شود و سرّ حقيقى عبادت را دريابد و فتح ابواب عبادت روح و قلب بر او گردد و رفته رفته جنود الهيّه را در مملكت وجود خود قائم به عبادت حقّ بيند ، و كشف نمونه‌اى از سبحات جمال و جلال

--> ( 1 ) - « پس هر كس به سنگينى ذرّه‌اى خير انجام دهد آن را مىبيند ؛ و هر كس به سنگينى ذرّه‌اى شرّ انجام دهد آن را خواهد ديد . » ( زلزال / 8 )