در اسرار قرائت مىآيد ، ان شاء اللَّه ، كه جميع عالم وجود به هويّات وجوديّه حامد و ثناگوى مقام مقدس حقّ تعالى هستند ، و خاضع و عابد درگاه اويند ؛ و در اينجا بايد دانست كه عرشِ تحقّق قبّهء معبد موجودات است ؛ و ارضِ تعيّنْ سجده‌گاه آنان است ؛ و تمام موجودات در آن معبد در تحت قبهء محضر ربوبيّت ، به عبادت حقّ مشغولند و حق‌جو و حق‌خواه و حق‌پرستند . « دل هر ذره را كه بشكافى » به واسطهء نور فطرت اللَّه كه آنها را دعوت براى خضوع كامل مطلق كند « آفتابيش در ميان بينى » . « 1 » يُسَبِّحُ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ . « 2 » وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ . « 3 » و در نزد اهل ولايت ، جميع تعينات اسمايى و افعالى ، معبد حقّ تعالى است و مصلّى خود ذات مقدس است . پس ، در تعينات اسمايى و صفاتى ، مصلى حقّ است و مكان صلاتش نفس تعينات ، و تعين اسم اعظمْ كعبه است ؛ و فى الحديث : لا احْصى ثَنَاءً عَلَيْكَ انْتَ كَما أَثْنَيْتَ عَلى نَفْسِك ؛ « 4 » و در تجلّى فعلى به فيض مقدس اطلاقى ، مكان مصلى تعين عالم است ، و حقّ تعالى مصلّى است در اين تجلى فعلى ؛ و فى الحديث : انَّ رَبَّك يُصَلّى يَقُولُ سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلائِكَةِ وَ الرّوح ؛ « 5 » و انسان كامل و نبى ختمى - صلّى اللَّه عليه و آله - كعبه است ؛ و فى القدسيات : لا يَسَعُنى ارْضى و لا سَمَائى وَ لكِنْ يَسَعُنى قَلْبُ عَبْدِى الْمؤْمِن . « 6 »

--> ( 1 ) - از هاتف اصفهانى است . ( 2 ) - « آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است او را تسبيح مىگويند . » ( حشر / 24 ) ( 3 ) - « هيچ چيزى نيست مگر آنكه با حمد و سپاس او تسبيح گويد ، اما شما تسبيح آنان را نمىفهميد . » ( اسراء / 44 ) ( 4 ) - « هيچ ستايشى تو را نتوانم كرد ؛ تو همان گونه هستى كه خود خويشتن را ستودى . » نقل از رسول اللَّه ( ص ) . مصباح الشّريعة ، باب 5 ، عوالى اللّآلي ، ج 1 ، ص 389 ، حديث 21 . ( 5 ) - « همانا پروردگار تو نماز مىگزارد و مىفرمايد : " منزّه و مقدّس است پروردگار ملائكه و روح " . » اصول كافى ، ج 2 ، ص 329 ، « كتاب الحُجّة » ، « باب مولد النّبي » ، حديث 13 . ( 6 ) - در احاديث قدسى آمده است : « نه زمينِ من و نه آسمانِ من گنجايش مرا ندارد ، اما قلب بندهء مؤمنم گنجايش مرا دارد . » عوالى اللّآلي ، ج 4 ، ص 7 ، حديث 7 . المحجّة البيضاء ، ج 5 ، ص 26 ، « كتاب شرح عجائب القلب » .