فرمود ؛ و اشاره‌اى به آن مىآيد ، ان شاء اللَّه ؛ و توجه نكند به صعيد كه اصل تقييد و تحديد است ؛ و اگر فاقد شد ماءِ سرِّ وجود را ، پس در مرآت تعيّن صعيدى و تجلى تقييدى ، بعض از آن محالّ را تطهير كند و در كسوهء تقييد ، سرّ وجود را مشاهده كند ، فَانَّ التُّرابَ أَحَدُ الطَّهُورَيْن « 1 » و رَبُّ الْماءِ هُوَ رَبُّ الصَّعيد . « 2 » قالَ تَعَالى : هُوَ الَّذِي فِي السَّماءِ إِلهٌ وَ فِي الْأَرْضِ إِلهٌ . « 3 » پس ، سرّ وضوء اضمحلال كثرات است در عين جمع ؛ و تيممْ رؤيت وحدت است در كسوهء كثرت ؛ و سرّ اين سرّ وضوء رؤيت حقّ است و نفى غير : هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ ؛ « 4 » و تيمّمْ رؤيت ذات مقدس است در كسوهء غير : لَوْ دُلّيتُمْ بِحَبْلٍ الَى الأرْضِ السُّفلى ، لَهَبَطْتُمْ عَلَى اللَّه . « 5 » و بالجمله ، وضوء دست و رو شستن از ما سوى است : إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ ؛ و تيمّم رؤيت اوست در آينهء اشياء ما رَأَيتُ شَيْئاً الّا وَ رَأَيْتُ اللَّه مَعَهُ اوْ فيهِ « 6 » داخِلٌ فِى الأشْياءِ لا كَدُخُولِ شَيءٍ في شَيء . « 7 » و ايضاً وضوء ، تطهير به آب است قبل التنزّل ؛ و تيمّم ، تطهير به آن است پس از تنزّل ؛ و از اين جهت احد الطّهورين است به مقتضاى سرايت حكم باطن به ظاهر و غيب به شهادت ؛ و ايضاً وضوء ، تطهير از نقايص و حدود است ، ف ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ ؛ « 8 » و تيممْ

--> ( 1 ) - « كه همانا خاك يكى از دو پاك‌كننده است . » آخوند خراسانى ( ره ) در كفاية الاصول ج 1 ، ص 130 ، اين روايت را بدون ذكر سند و نام معصوم عليه السلام بدين صورت آورده است : قوله عليه السلام التُّرابُ أَحَدُ الطَّهُورَيْن يكفيك عشْر سنين ( خاك يكى از دو پاك‌كننده است و ( طهارت با آن ) ده سال تو را بس است . ) ( 2 ) - « و پروردگارِ آب همان پروردگار خاك است . » وسائل الشّيعة ، ج 2 ، ص 965 ، « كتاب الطّهارة » ، « ابواب التيمّم » باب 3 ، حديث 2 . ( 3 ) - « اوست كسى كه در آسمان خداست و در زمين خداست . » ( زخرف / 84 ) ( 4 ) - « اوست اولين و آخرين و پيدا و نهان . » ( حديد / 3 » ( 5 ) - « اگر با ريسمانى به زمين زيرين فرستاده شويد ، بر خدا فرود خواهيد آمد . » علم اليقين ، ج 1 ، ص 54 . ( 6 ) - « چيزى را نديدم مگر آنكه با آن يا در آن خدا را ديدم . » علم اليقين ، ج 1 ، ص 49 . ( 7 ) - « در درون اشياء است نه مانند اينكه چيزى داخل چيزى باشد . » توحيد صدوق ، ص 306 ، باب 43 ، حديث 1 . ( 8 ) - « آنچه نيكى به تو رسد از جانب خداست و آنچه بدى به تو برسد از ناحيهء خود تو است . » ( نساء / 79 )