رحمان نبايد مأيوس شويم كه او جلّ و علا دستگير ضعفا و معين فقراء است . عزيزم ، كلام در سفر از خلق به حق ، و از كثرت به وحدت ، و از ناسوت به ما فوق جبروت است ، تا حدّ فناء مطلق كه در سجدهء اول حاصل شود ، و فناء از فناء كه پس از صحو ، در سجدهء دوم حاصل گردد . و اين تمام قوس وجود است مِن اللَّه و الى اللَّه . و در اين حال ، ساجد و مسجودى و عابد و معبودى در كار نيست : هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ . « 1 » پسرم ، آنچه در درجهء اوّل به تو وصيت مىكنم آن است كه انكار مقامات اهل معرفت نكنى ، كه اين شيوهء جُهّال است ؛ و از معاشرت با منكرين مقامات اوليا بپرهيزى ، كه اينان قُطّاع طريق حق هستند . فرزندم ، از خودخواهى و خودبينى به درآى كه اين ارث شيطان است ، كه به واسطهء خودبينى و خودخواهى از امر خداى تعالى به خضوع براى ولىّ و صفىّ او جلّ و علا سر باززد . و بدان كه تمام گرفتاريهاى بنىآدم از اين ارث شيطانى است كه اصل اصول فتنه است ؛ و شايد آيهء شريفهء و قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَ يَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ « 2 » در بعض مراحل آن ، اشاره به جهاد اكبر و مقاتله با ريشهء فتنه كه شيطان بزرگ و جنود آن ، كه در تمام اعماق قلوب انسانها شاخه و ريشه دارد ، باشد . و هر كس براى رفع فتنه از درون و برون خويش بايد مجاهده نمايد . و اين جهاد است كه اگر به پيروزى رسيد همه چيز و همه كس اصلاح مىشود . پسرم ، سعى كن كه به اين پيروزى دست يا بى ، يا دست به بعض مراحل آن . همّت كن و از هواهاى نفسانيه ، كه حدّ و حصر ندارد ، بكاه ؛ و از خداى متعال جلّ و علا استمداد كن كه بىمدد او كس به جايى نرسد . و نماز ، اين معراج عارفان و سفر عاشقان ، راه وصول به اين مقصد است . و اگر توفيق يا بى و يابيم به تحقّق يك ركعت آن و مشاهدهء انوار مكنون در آن و اسرار مرموز آن ، و لو به قدر طاقت خويش ، شمّه‌اى از مقصد و مقصود اولياى خدا را استشمام نموديم ، و دورنمايى از صلاة معراج سيّد انبيا و عرفاء عليه و عليهم و على آله الصّلاة و السّلام را مشاهده كرديم ؛ كه خداوند منّان ما و شما را به اين نعمت بزرگ منّت نهد . راه بس دور است و بسيار

--> ( 1 ) - « اوست اولين و آخرين و پيدا و نهان . » ( حديد / 3 ) ( 2 ) - « با آنان پيكار كنيد تا فتنه نباشد و دين از آن خدا گردد » . ( بقرة / 193 )