الْعُيُونُ ؟ كَذلِكَ امْرُ الْبَاطِنِ . فَمَنْ كانَ قَلْبُهُ مُتَعَلِّقاً في صَلاتِهِ بِشَيْءٍ دُونَ اللَّه تَعالى ، فَهُوَ قَريبٌ مِنْ ذلِكَ الشَّيْءِ بَعيدٌ عَنْ حَقيقَةِ ما ارادَ اللَّه مِنْهُ فى صَلاتِهِ . قالَ اللَّه عَزَّ وَ جَلَّ : « ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ . » وَ قالَ رَسُولُ اللَّه ( ص ) : قالَ اللَّه تَعالى : لا اطّلِعُ عَلى قَلْبِ عَبْدٍ فَاعْلَمُ فيهِ حُبَّ الإخْلاصِ لِطاعَتي لِوَجْهي وَ ابْتِغاءِ مَرْضاتي ، الّا لَوَلَّيْتُ تَقْويمَهُ وَ سِيَاسَتَهُ . وَ مَن اشْتَغَلَ بِغَيْري فَهُوَ مِنَ الْمُسْتَهْزِءينَ بِنَفْسِهِ ؛ وَ مَكْتُوبٌ اسْمُهُ في ديوانِ الْخَاسِرين . « 1 » در اين حديث شريف تأمل كن و نماز اهل اللَّه را چون نماز ما مپندار . حقيقت خلوت با حق ترك غير است ، حتى نفس كه از بزرگترين اغيار و ضخيم‌ترين حجب است . و انسان مادامىكه به خود مشغول است از حق غافل است ، چه جاى آنكه با حق خلوت كند . و اگر در يك سجده ، در جميع ايام عمر ، خلوت حقيقى حاصل شد ،

--> ( 1 ) - « امام صادق عليه السلام فرمود : به خدا سوگند ، آن كس كه هر چند يك بار در تمام عمر حقيقت سجده را به جاى آورد ، زيان نبرد ؛ و آن كس كه همانند كسى كه خود را مىفريبد با حالت غفلت و بازيچه گرفتن آنچه خدا براى سجده‌كنندگان فراهم نموده است ، يعنى انس ( با او ) در حال ( دنيا ) و راحت و آسايش در آينده ( آخرت ) ، با پروردگار خود خلوت كند ، رستگار نشد . و كسى كه در سجده به خدا نيكو تقرب جست ، از خدا دور نشد . و كسى كه به خدا سوء ادب كرد و با دلبستگى به جز او در سجده حرمت او را از بين برد ، به مقام قرب او نرسد . پس سجده كن ( همانند ) سجدهء كسى كه در برابر خداوند تعالى متواضع و خوار است و مىداند كه از خاكى آفريده شده كه خلق بر آن پا مىنهند و خدا او را از نطفه‌اى كه همه آن را كثيف و نجس مىدانند آفريده ؛ و مىداند كه نبود و به ( دست آفريدگار ) به وجود آمد . و همانا خداوند معناى ( حقيقت ) سجده را سبب نزديكى جستن به او با قلب و باطن و جان قرار داد ؛ پس كسى كه به او نزديك شود ، از غير او دور گردد . آيا نمىبينى كه در ظاهرْ سجده شكل نمىگيرد مگر با آنكه همه چيز از نظرت پنهان گردد و هر چه ديدگان مىبينند از تو محجوب شود . همچنين است امر باطن . پس هر كس در نماز دلبستگى به چيزى جز خدا داشته باشد ، به همان چيز نزديك ، و از حقيقت آنچه خداوند در نماز او از او خواسته دور است . خداوند عزّ و جلّ فرموده است : " خداوند براى احدى دو قلب در باطنش قرار نداده است " . و رسول اللَّه ( ص ) فرمود : " خداوند تعالى فرموده است : بر قلب بنده‌اى واقف نشوم كه در آن حبّ طاعت مخلصانه براى من و جهت كسب رضاى من بدانم ( بيابم ) ، مگر آنكه ( خود ) تنظيم و تدبير امور او را متصدى شوم . و هر كس به غير من دل مشغول شود از آنهاست كه خويشتن را به مسخره گرفته‌اند ، و نامش در دفتر زيانكاران نوشته و ثبت است " . » مصباح الشّريعة ، باب 16 . بحار الأنوار ، ج 82 ، ص 136 ، « كتاب الصّلاة » ، باب 49 ، حديث 16 .