مقام مشيّت مطلقه و اسم اعظم الهى است و داراى مقام مشيت رحمانيه ، كه بسط وجود مطلق است ، و مشيت رحيميه ، كه بسط كمال وجود است ، عالمِ حمد مطلق و اصل محامد - كه از حضرت تعين اول غيبى تا نهايت افق عالم مثال و برزخ اول است - للَّه ، يعنى براى مقام اسم جامع كه اللَّه است ، ثابت است . و از براى اوست مقام ربوبيت و تربيت عالمين ، كه مقام سوائيت و ظهور طبيعت است . و اين مقام ربوبيتْ ظاهر است به رحمانيت و رحيميت ربوبيه ، كه در مواد مستعده بسط فيض كند به رحمانيت ؛ و در مهد هيولى به ظهور رحيميت تربيت آنها كند و به مقام خاصّ خود رساند . و آن مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ است كه به قبضهء مالكيّتْ جميع ذرّات وجود را قبض كند و ارجاع به مقام غيب نمايد : كَما بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ . « 1 » و اين تمام دايرهء وجود است كه در بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ * به طريق اجمال مذكور است ، و در حمد به طريق تفصيل ؛ و تا مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ خالص براى حق است ، چنانچه در حديث است . و چون بندهء سالك إلى اللَّه به مِرقاةِ اقْرَأْ وَ ارْقَ « 2 » و عارج به معراجِ الصَّلاةُ مِعْراجُ الْمُؤْمِن 5 مشاهدهء رجوع جميع موجودات و فناى دار تحقق در حق كند و حق براى او جلوه به وحدانيت نمايد ، به زبان فطرت توحيد گويد : إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ . و چون نور فطرت انسان كامل ، محيط به جميع انوار جزئيّه است و عبادت و توجه آن ، توجهِ دار تحقّق است ، به صيغهء جمع ادا كند - سَبَّحْنا فَسَبَّحَتِ الْمَلائِكَةُ وَ قَدَّسْنا فَقَدَّسَتِ المَلائِكَةُ وَ لَوْلانا ما سَبَّحَتِ الْمَلائِكَة . . . الخ . « 3 »

--> ( 1 ) - « همانطور كه در آغاز بيافريدتان باز خواهيد گشت . » ( اعراف / 29 ) ( 2 ) - « بخوان و بالا رو . » اصول كافى ، ج 4 ، ص 408 ، « كتاب فضل القرآن » ، « باب فضل حامل القرآن » حديث 10 . ( 3 ) - « ما خدا را تسبيح گفتيم ، پس ملائكه تسبيح گفتند ؛ و ما خدا را تقديس كرديم ، پس ملائكه تقديس كردند . و اگر ما نبوديم ملائكه تسبيح نمىگفتند . » عوالى اللّئالى ، ج 4 ، ص 122 ، حديث 201 . - عيون اخبار الرّضا ، ج 1 ، ص 262 . و بحار الانوار ، ج 25 ، ص 1 ، « كتاب الامامة » ، روايات باب 1 از « ابواب خلقهم و طينتهم و ارواحهم » .