فصل سوم در اسرار نيّت است و آن پيش عامّه ، عزم بر اطاعت است طمعاً يا خوفاً : يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً . « 1 » و در نزد اهل معرفت ، عزم بر اطاعت است هيبتاً و تعظيماً : فَاعْبُدْ رَبَّكَ كَانَّكَ تَراهُ ، وَ انْ لَمْ تَكُنْ تَراهُ فَانَّهُ يَراك . و در نزد اهل جذبه و محبت ، عزم بر اطاعت است شوقاً و حُبّاً : قالَ رَسُولُ اللَّه ، صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ و آلِهِ : افْضَلُ النّاسِ مَنْ عَشِقَ الْعِبَادَةَ فَعَانَقَهَا وَ أَحَبَّها بِقَلْبِه . . . الحديث . « 2 » وَ قالَ الصَّادِقُ ، عَلَيْهِ السَّلام : وَ لكِنّي اعْبُدُهُ حُبّاً لَهُ عَزَّ وَ جَلَّ ، وَ تِلْكَ عِبادَةُ الْكِرام « 3 » - وَ فى روايَةٍ : « وَ هِىَ عِبادَةُ الأَحْرَار » . و در نزد اوليا عليهم السلام عزم بر اطاعت است تبعاً و غيراً ، بعد از مشاهدهء جمال محبوب استقلالًا و ذاتاً ، و فناى در جناب ربوبيت ذاتاً و صفةً و فعلًا . و اينكه جناب صادق فرمود : « من عبادت حقّ مىكنم حباً له » شايد مقامات معمولى آن سرور باشد ، چنانچه شيخ عارف كامل ما - دام ظله - مىفرمود . و اين نحو عبادت از خواص آنهاست و در بعضِ حالات ، چنانچه از رسول اكرم حديث است كه فرمود : لي مَعَ اللَّه حَالَةٌ لا يَسَعُها مَلَكٌ مُقَرَّبٌ وَ لا نَبِىٌّ مُرْسَلٌ . « 4 » وَ نُقِلَ عَنِ الصَّادِقِ عَلَيْهِ السَّلام أَنَّهُ كانَ ذاتَ يَوْمٍ فى الصَّلاةِ

--> ( 1 ) - « پروردگارشان را از روى ترس ( از عذاب ) و طمع ( به بهشت ) مىخوانند . » ( سجده / 16 ) ( 2 ) - « رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود : برترين مردم كسى است كه به عبادت عشق ورزد ، آن را در آغوش كشد و به دل دوست بدارد . » حديث ادامه دارد . اصول كافى ، ج 3 ، ص 131 ، « كتاب الايمان و الكفر » ، « باب العبادة » ، حديث 3 . ( 3 ) - « امام صادق عليه السلام فرمود : . . . امّا من او را به جهت دوست داشتن او عبادت مىكنم ، و اين عبادت كريمان ( و در روايتى : آزادگان ) است . » - پاورقى شماره 9 . ( 4 ) - « مرا با خدا حالتى است كه نه هيچ فرشتهء مقرّبى و نه پيامبر فرستاده شده‌اى گنجايش آن را ندارد . » الاربعين ، مجلسى ، ص 177 ، شرح حديث 15 ، ( با اين تفاوت كه در اين كتاب به جاى كلمهء « حالةٌ » ، « وقتٌ » آمده است ) .