به همان اكتفا كند ؛ و اگر در يك مرتبه خواندن هم شك دارد - و شك هم در محل باشد - بايد آن را بجا آورد ، و الله العالم . ( 425 ) فلسفهء اينكه ركعات نماز در وقتهاى مختلف فرق مىكند چيست ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ شايد از جهت تخفيفى است كه حضرت رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم در شب معراج براى امّت خواستار شده‌اند و براى هر زمان از جهت خواب آلودگى و نشاط و خستگى و زمان استراحت ، ركعات نماز به صورت متناسب تشريع گرديده است ، و الله العالم . ( 426 ) شخصى در نيمى از حمد و سوره يك كلمه را به جاى كلمهء ديگر استفاده مىكرد حكم نمازش چيست ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ چنانچه تعمّد نداشته ، نمازش باطل نمىشود ؛ لكن اگر محلّ تداركش باقى است بايد تدارك كند ، و الله العالم . ( 427 ) شخصى در جايى قرار دارد كه اگر نماز را ايستاده بخواند از قبله منحرف مىشود ولى اگر نماز را نشسته بخواند منحرف از قبله نمىشود ، كدام مقدّم مىشود ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ اگر انحراف از قبله كم است ، ايستاده بخواند ؛ و چنانچه انحراف از قبله زياد باشد ، مخيّر است بين اينكه ايستاده بخواند يا نشسته ، و الله العالم . ( 428 ) آيا در حال نماز براى صحيح ادا كردن الفاظ عربى و يا براى اينكه مطمئن شود كه نماز را با قراءت صحيح ادا نمايد مىتواند در حال نماز از روى قرآن و يا كتاب ، نماز بخواند ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ در حال نماز ، خواندن حمد و سوره و ذكر از روى قرآن مجيد و يا كتاب ديگر مانعى ندارد ، و الله العالم . ( 429 ) شخص در حال نماز است ، شخص ديگر به شوخى شانهء او را تكان مىدهد بطورى كه شخص استقرار ندارد ، در اين صورت تكليف او چيست ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ بنابر احتياط ذكر واجبى را كه در حال عدم استقرار گفته است تكرار كند ، و الله العالم .