العالم . ( 1303 ) تقلب كردن در مدارس جديد يا قديمى جايز است ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ اينكه انسان چيزى را كه از او نيست اظهار كند از اوست ، دروغ عملى و حرام است ، و الله العالم . ( 1304 ) اموال دولتى ( در مملكت غير اسلامى ) ملك چه كسى مىباشد ؟ و اگر ملك حاكم شرع باشد آيا تصرف در برق و گاز و آب و . . . بدون پرداخت عوض مالى با اجازهء وكيل حاكم شرع جايز است يا خير ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ در مثل اين موارد بايد عوضش را بپردازد و مخالفت مقررات حتى در مملكت غير اسلامى جايز نيست مگر اينكه ضرورتى باشد ، و الله العالم . ( 1305 ) زمينهايى كه بعد از انقلاب توسط ادارهء كشت و صنعت دولت تمليك شده ، آيا جايز است خريدارى نمود ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ چنانچه موات بوده و بعداً كشت و صنعت احياء نموده و فروخته ، تصرف در آن مانعى ندارد ؛ و چنانچه آباد بوده و لو آنكه بعداً باير شده ، اگر مالك شرعى معلوم داشته بايد به رضايت وى تصرف شود ، و در صورت عدم رضايت بايد به خود وى برگردانده شود ؛ و اگر مجهول المالك باشد با اجازهء حاكم شرع مىتوان تصرف نمود ؛ و در هر حال گذشت زمان اثرى ندارد ، و الله العالم . ( 1306 ) رودخانه‌اى در سالهاى قبل در تصرف گروهى بود و گروهى آمدند و از تصرف آنها خارج كردند ، آيا جايز است از اين آب استفاده كرد ؟ ميوهء حاصل از آن چه حكمى دارد ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ چنانچه رودخانه از قبيل نهرهاى عمومى باشد ، گروه سابق حق دارند و بايد آنها را راضى كنند ؛ و براى مردم و ميهمانان ، خوردن ميوه و تصرف در آن اشكالى ندارد ، ولى اگر ملك سابقين بوده بايد در مقابل استفاده از آن ، قيمت آب را به مالكان بپردازند ، و خوردن ميوه و تصرف در