بانك رفته و مغازهء مرا قفل كرده است ، از من حقّ كسب مىخواهند ، حال آنكه من حقّ كسب ، سرقفلى و جز آن را از بانك نگرفته‌ام ، در اين مورد چه مىفرماييد ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ چنانچه شما فقط مغازه را به بانك اجاره داده‌ايد و حقّ سرقفلى يا حقّ كسبتان را در مقابل گرفتن مالى به بانك واگذار نكرديد ، و در معامله هم شرط نشده بود كه پس از انقضاى مدت اجاره و در وقت تحويل مغازه ، شما چيزى به بانك بدهيد ، همانطور كه ظاهر فرض است ، بانك حق مطالبهء چيزى از شما را ندارد ، بايد پس از انقضاى مدت اجاره مغازه را به شما تحويل دهد و نمىتواند مغازهء شما را قفل بزند ، و الله العالم . ( 1213 ) بوسيلهء يكى از وارثان چند سال پيش ، مغازه‌اى بر پايهء اجاره‌بهاى ماهيانه به شخصى اجاره داده شد ، مبلغى هم بعنوان سرقفلى و غير آن از مستأجر گرفته نشده ، آيا بدون رضايت ورّاث ، ادامهء كسب پس از انقضاى مدت اجاره ، شرعاً جايز است ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ تصرف در محل كسب - بعد از انقضاى اجاره - بدون رضاى مالك جايز نيست ، و مستأجر درآمدى را كه از كسب و تجارت در آن محل بدست مىآورد ، مالك مىشود ، لكن اجرة المثل محل را در مدتى كه بدون رضاى مالك تصرف نموده ، بايد پرداخت كند ، و الله العالم . ( 1214 ) مستأجر شرعاً مىتواند با فرض مسألهء پيشين مبلغى بابت سرقفلى و حقّ پيشه و يا هر نامى ديگر را خواستار شود ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ سرقفلى دادن محل كسب ، معاملهء مستقلى است كه تراضى طرفين لازم است ، و در فرض سؤال كه مستأجر سرقفلى مغازه را نخريده و بابت آن وجهى پرداخت نكرده است ، نمىتواند بعد از تمام شدن مدت اجاره بابت سرقفلى وجهى از مالك يا مالكين مغازه مطالبه كند ، و الله العالم . ( 1215 ) همچنين اگر مستأجر وجهى بابت سرقفلى و غير آن با نارضايتى آنان بگيرد ، و در