( 1109 ) - شخصى خانه‌اى را به قيمت معيّن فروخته به نقد و مدت معيّن ، آنان فقط مبلغ دو ميليون تومان آن را قرار گذاشته‌اند تا سه سال به مرور به فروشنده بپردازد ، آيا تعيين نكردن اقساط ضررى به معامله دارد ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ اگر در معامله قرار گذاشته‌اند كه مقدارى از پول نسيه باشد و به اقساط باشد ، بايد زمان و مقدار اقساط تعيين شود و گرنه معامله باطل است ؛ ولى اگر گفته‌اند كه نسيه تا سه سال وقت دارد به نحوى كه مىتواند مشترى تمام مبلغ نسيه را تا آخر مدت تأخير بيندازد ، معامله صحيح است . و اگر معامله نقد بوده و بعد از آن فروشنده راضى شده قسمتى از ثمن به اقساط پرداخت شود ، معامله صحيح است ، و الله العالم . ( 1110 ) بين دو نفر معامله‌اى مىشود به شرط اسقاط همهء خيارات ، ولى بنگاه شرطى را ضمن عقد مىگنجاند كه هر يك واقولى كند ، بايستى مبلغى را بپردازد ، آيا معامله لازم است يا جايز ، و مبلغ مزبور چيست ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ چنانچه به اين صورت قرار بگذارند كه هر يك از دو طرف اگر فلان مبلغ را داد مىتواند معامله را فسخ كند ، بيع مذكور مشروط به خيار شرط است ، و هر يك از دو طرف مىتواند با دادن مبلغ مزبور معامله را فسخ كند ؛ در غير اين صورت ، بيع صحيح و لازم است و شرط مزبور فاسد است ، و الله العالم . ( 1111 ) زمين را فروختم ، و پس از دو هفته متوجه غبن فاحش در معامله شدم ، بىدرنگ به خريدار گفتم كه مغبون شده‌ام و به اصل معامله راضى نيستم ، ولى ايشان خود را مالك آن زمين مىداند و بر اين امر اصرار مىورزد ، چه بايد كرد ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ چنانچه احراز شود كه قيمت زمين در زمان فروش بيشتر از مقدارى كه فروختيد بوده به طورى كه تفاوت فاحش بود و خيار غبن را اسقاط نكرده بوديد ، حق داريد معامله را فسخ كنيد ؛ و اگر بعد از فروش ، قيمت زمين بالا رفته و تفاوت فاحش پيدا شد ، و يا در صورت تفاوت فاحش در زمان