كسى بدهد ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ به مرجع تقليد فعلى يا نمايندهء وى بپردازد ، و الله العالم . ( 919 ) آيا شخصى كه وجوهات شرعى چون خمس ، سهم امام عليه السلام ، زكات و كفاره بدهكار است ، مىتواند احسان مستحبى نمايد ؟ يا نخست بايد بدهى شخصى خويش را بدهد ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ چنانچه عين مال متعلق حق شرعى باشد ، نمىتواند آن را به عنوان احسان به ديگرى واگذار نمايد ؛ و اگر حق شرعى در ذمه باشد ، تأخير آن جايز نيست ، و الله العالم . ( 920 ) اگر اراضى موات قبل از نزول آيهء « انفال » داخل در انفال و ملك امام عليه السلام است ، چگونه با تسلط مسلمانان بر كفار و استيلاى بر اراضى آنها ، ملك مسلمين مىگردد ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ بنابر مشهور اراضى موات از مفتوحة عنوة داخل در ملك مسلمين نمىشود ، و در ملك امام عليه السلام باقى است ، و الله العالم . ( 921 ) اراضى موات قبل از نزول آيهء انفال داخل در مباحات اوليه است يا داخل در انفال است ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ از اول داخل در انفال بوده است ، و ليكن با احيا داخل در ملك محيى مىشود ، و الله العالم . ( 922 ) شخصى كه خمس نمىدهد ، اگر هنگام حج مقدارى از مال خود را جدا كند و خمس آن را بدهد و صرف امور حج بنمايد ، آيا تا اين اندازه تصرفش جايز و حجّ او صحيح است ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ حج صحيح است ، ولى شرط قبولى را ندارد ، و الله العالم . ( 923 ) شخصى خانهء مسكونى را تبديل به محل كسب و پاساژ مىكند ، چگونه خمس آن را بپردازد ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ اضافه قيمتى كه محل در اثر تعميرات جديد - كه از ربح ضمن سال