تدريج رخوت و سستى جايگزين آن شور و نشاط اوليه مىشود . اين بيمارى به تدريج در رگ‌هاى امت رسوب مىكند . زيرا افراد جامعهء بشرى نقاط ضعف زيادى دارند ، تابع هوى و هوس و شهوات و امورى هستند كه از نفس اماره نشأت مىگيرد . اين نقطه ضعف‌ها به تدريج از عمق وجود افراد به سوى سطح و رويهء آن حركت مىكند و از اين جاست كه حالت رخوت و فتور در امت آغاز مىشود . امت دچار آفاتى مىشود كه در مرحلهء نخست يعنى مرحلهء تأسيس در اين سطح مبتلاى به آن نبوده است . بعد از عبور از مرحلهء تأسيس نقاط ضعف بشرى و شيطانى شروع به رشد مىكند و هواهاى نفسانى فعال شده و مىكوشد تا بر اوضاع سيطره يابد . اين مرضى است كه انسان و امت از آن نجات نمىيابند و از سوى ديگر مرضى است كه به آن اندازه كه ارتباط به بعد نفسى و ارادى وجود انسان دارد ، مربوط به بُعد عقلى و مفاهيم نمىشود . اين مرض ناشى از ابهام مفاهيم نيست . رسالت ، پايه‌گذارى شده است و مفاهيم و آموزه‌هاى آن تثبيت شده‌اند و ابهامى در آن وجود ندارد . اين بيمارى از نقاط ضعف روحى و نفسى بخشى از افراد امت نشأت مىگيرد كه به تدريج سبب مىشود ، امت استعدادى را كه در ابتداى كار خويش و به هنگام حركت خود به سوى تأسيس امت و تمدنى كه مؤمن به آن بود ، داشت ؛ از دست بدهد .