« ذلك الّذي يغيب عن شيعته و اوليائه غيبة لا يثبت فيها على القول بامامته الّا من امتحن اللَّه قلبه للايمان » ؛ « 1 » [ « او كسى است كه از شيعيان و دوستانش پنهان مىشود چنان پنهان شدنى كه بر ايمان به امامت او پايدار نمىماند مگر آن كسى كه خداوند قلب او را به ايمان داشتن امتحان نموده باشد » . ] و اميرالمؤمنين عليه السلام در نهج البلاغه نيز از اين شدايد و آزمايش‌ها خبر داده‌اند و از جمله مىفرمايند : « ما اطول هذا العناء و ابعد هذا الرجاء » ؛ « 2 » [ « چه طولانى است اين رنج و محنت و چه دور است اين اميد و آرزو ! » . ] و حتّى در حديثى ديگر وارد شده است كه : « ان لصاحب هذا الامر غيبة المتمسك فيها بدينه كالخارط للقتاد . . . » ؛ « 3 » [ « همانا براى صاحب اين امر غيبتى است ، هر كس كه در آن زمان به دين چنگ زده باشد ، مانند كسى است كه با دست خار بكند » . ] پس همان‌گونه كه از روايات استفاده مىشود تمام مدت غيبت دورهء امتحان و آزمايش است ، كه البته نوع آن آزمايش‌ها در زمان و مكان‌هاى مختلف متفاوت است ، بايد مؤمن در اين دوره در التزام به احكام دين و تلاش براى اعتلاء كلمهء اسلام و عزّت مسلمين و دفع نفوذ و سلطهء فرهنگى و سياسى بيگانگان ثبات قدم داشته باشد و با تمام اوضاع و احوال منفى و غير مساعد در حال مبارزه و جهاد باشد و به پيروزى اسلام و مسلمين و نصرت خدا اميدوار باشد و در مقابل

--> ( 1 ) . اعلام الورى ، ص 397 . ( 2 ) . نهج البلاغه ، صبحى الصالح ، خ 187 ، قسمت 4 . ( 3 ) . بحارالأنوار ، ج 52 ، ص 111 ، ح 21 .