پاره‌اى هم علاوه بر تعصب و نفاق در اثر كم اطلاعى از تاريخ و حديث و تفسير و رجال و عدم تبحّر و تحقيق در مسائل اسلامى و آشنائى مختصر با علوم مادّى عصرى ، مىخواهند به تمام مسائل دينى از دريچهء علل و اسباب مادّى نگريسته و آنچه را نتوانستند به علل مادّى مستند سازند و از درك راز و فلسفه آن عاجز شدند تأويل و تحريف مىنمايند و يا از اساس انكار مىكنند . ازاين‌رو در كنج اطاق دربسته خود مىنشينند و قلم به دست مىگيرند و در مسائل اسلامى و دينى كه از حدود مطالعاتشان خارج است ، گستاخانه اظهار نظر نموده و حقايق مورد اتفاق مسلمين را كه از آيات و احاديث گرفته شده انكار مىنمايند ، مثلا مايلند بيشتر از معجزات علمى قرآن و تشريعات اسلام و برنامه‌هاى عالى و مترقى آن سخن بگويند ، ولى از معجزات ديگر پيامبر و ساير انبياء و تصرفات خارق العادهء آنها در امور مادّى حرفى به ميان نياورند ، چون شايد به ذائقه يك بچه تازه‌دانشجو شده خوب مزه نكند يا يك نفر بىاطلاع آن را مستبعد شمارد . اينها گمان مىكنند صحت و واقعيت هر موضوع وابسته به اين است كه همه كس بتواند آن را درك كند ، يا هر دانشمندى آن را تصديق نمايد و با تلسكوپ و ميكروسكپ و لابراتوار و وسائل فنى و صناعى وجود آن ثابت شود . اينها مىگويند بهتر اين است كه انبياء را هرچه بتوانيم افرادى عادى معرفى نمائيم و از نسبت دادن معجزات به آنها هم تا مىشود خوددارى نمائيم ، بلكه بهتر مىدانند كه حوادث عالم را هم به خداوند متعال نسبت ندهند و از قدرت و حكمت و علم و قضا و قدر او هم صريحا