الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني
119
نويد امن و امان (فارسى)
ما للتراب و للعلوم و انما * يسعى ليعلم انه لا يعلم معروف است : زنى از بزرگمهر - حكيم مشهور ايرانى - مسألهاى پرسيد ؛ حكيم در پاسخش گفت : نمىدانم . زن گفت : اى حكيم ، شاه به تو حقوق و ماهيانه مىدهد كه با سرانگشت علم و حكمت خويش ، گره از مشكلات مردم بگشائى ، شرم نمىدارى كه در جواب مسألهء من به جهل و نادانى خود اقرار مىكنى ؟ حكيم گفت : آنچه را شاه به من مىدهد در برابر معلومات و دانائيهائى است كه دارم ولى اگر بخواهد در مقابل مجهولات و نادانستههاى من عطا كند هرگاه تمام زر و سيم دنيا را به من بدهد كم داده است . پس بشر بايد در راه كشف مجهولات و درك اسرار ، همواره كوشا باشد و اگر در يكجا كنجكاوى و تجسّسات او در راه كشف سرّى به جائى منتهى نشد ، آن را دليل بر عدم آن نگيرد . همانطور كه وقتى چشمهاى او مسلح به تلسكوپهاى قوى و ميكروسكپهاى ذرهبين نبود ، حق نداشت منكر وجود موجودات ذره بينى و ميليونها كرات غير مكشوف آسمانى شود . همانطور كه حيواناتى كه همهء رنگها را نمىبينند يا همه را به يك رنگ مىبينند نمىتواند رنگهائى را كه انسان با جلوههاى گوناگون مىشناسد انكار نمايند . همانطور كه صداها و امواج صوتى تحت سمعى و امواج فوق سمعى را كسى نمىتواند انكار كند .