و جامعيت و نواحى متعدّد كمالى او است . بنابراين باز هم امام ، مقصد اصلى خلقت و خلاصه و نتيجه علياى آن مىباشد و خدا همه اشيا را براى بشر و بشر را براى انسان كامل كه ولىّ امر هر عصر و قطب دوران و صاحب الزمان است ، آفريد ، چنان‌كه براى پديد آمدن ميوه ، انسان به ايجاد باغ ، آباد كردن زمين ، ساختن و كندن جوى و جدول ، تهيه آب و احداث قنات و كاشتن درخت اقدام مىنمايد و در واقع همه را براى ميوه مىخواهد و ميوه ، مطلوب بالذات و خواسته حقيقى و اوّلى او است و ديگر چيزها مطلوب بالعرض و خواسته تبعى و ثانوى است . شايد همين بود سرّ اينكه ملائكه گفتند : « أَ تَجْعَلُ فِيها مَن يُفْسِدُ فِيها وَيَسْفِكُ الدّمآءَ وَنَحْنُ نُسَبّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدّسُ لَكَ » ؛ « 1 » « آيا مىخواهى كسانى را در زمين بگمارى كه فساد كنند و خون‌ها بريزند و حال آنكه ما تو را تسبيح مىكنيم » . و پاسخ خداوند متعال كه فرمود : « إِنّى أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ » ؛ « 2 » « من مىدانم آنچه را كه شما نمىدانيد » . اشاره به همين باشد كه : اگرچه مفسد و خونريز در بين بشر پيدا خواهد شد ؛ امّا

--> ( 1 ) . سوره بقره ، آيه 30 . ( 2 ) . سوره بقره ، آيه 30 .