گسترش يافت ؛ ولىك كسانى كه از آن بازگشته و به گروه على عليه السلام و وفاداران حقيقى انقلاب اسلام ملحق گرديدند ، زياد شدند و با قيام مسلمانان انقلاب خواه عليه عثمان ، حكومت على عليه السلام فرهنگ جاهلى را در يك قدمى نيستى و فنا قرار داد ؛ امّا بازمانده و وارث حقيقى جاهليت ( معاويه ) دوباره پرچم ارتداد را برافراشت و از آن به بعد ، اگرچه جاهليت ريشه‌كن نگرديد ، و اسلام نيز تا حال به هدف‌هاى بزرگ خود نرسيده و انقلابش كامل نگشته و در بين راه است و بايد منتظر آينده بود تا آن مصلح حقيقى و منتظر موعود بيايد و انقلاب اسلام را عالم‌گير ساخته و حكومت جهانى الهى را تشكيل دهد ؛ ولى همواره تحت تأثير همين تعاليم اسلام و برنامهء انتظار ، مبارزه با ارتداد و جاهليت جريان داشته و دارد و در صورت‌هاى مختلف از تسلط كامل و تمام عيار جاهليت جلوگيرى شده است كه شهادت سيّد الشهدا عليه السلام و قيام مقدّس حسينى عليه بنى اميه ، كارىترين ضربت‌ها بر پيكر ارتدادى بود كه به وسيلهء بنى اميه رهبرى مىشد . ما در اينجا نمىخواهيم تاريخ اين مقاومت‌ها و مبارزه‌ها را در عصر بنى اميه و بنى عباس و ادوار مختلف شرح دهيم ، و از نقش اهل بيت و برنامه‌ها و تعاليم ائمه طاهرين عليهم السلام كه بيشتر به صورت مبارزهء منفى بسيار دقيق به حملات خلفاى جور عليه موجوديت اسلام و حقايق و اهداف مقدّس اين دين پاسخ داده و مدافعه مىنمايد ، چيزى بگوييم ؛ ولى بايد متذكّر شويم كه روش مبارزه منفى آنها ، اكنون هم مؤثرترين روش مبارزه با دشمنان داخلى ، منافقان و دشمنان خارجى است و نتايج مهمى نيز داشته است . مثلًا به زندان افتادن امام هفتم حضرت موسى بن جعفر عليه السلام به شدّت اركان جاهليتى را - كه به وسيله هارون ديكتاتور و با آن همه قدرت و توسعه قلمرو حكومت استبدادى نگهدارى مىشد - لرزاند . بيان كامل اين مطلب ، حداقل به يك كتاب مفصل نياز دارد كه فعلًا در پى آن