الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني
59
نيايش در عرفات (فارسى)
در انسان هم اين حواس شنوايى ، بويايى ، بينايى ، چشائى و بسايايى نيز وسيله علم مىشوند ولى خداوند چون علمش عين ذات و قديم است و منزّه از تركيب و تجسم است بىاسباب و وسيله به همه چيز عالم بوده و هست . عقيدهء باطل مجسّمه مجسّمهء اهل سنت خلاف اين حقيقت را عقيده دارند آنها جمود به ظاهر الفاظ مىكنند ! و با اين كه به فرض الفاظى مثل : عين ، يد ، سمع ، و غير اينها ظاهر در همين مفاهيم جسمانى باشند ، بر مجاز بودن آنها و عدم ارادهء معنى حقيقى از آنها قرائن عقليّه دلالت دارد . بلكه در بعض موارد ، قرائن حاليّه و عرفيّه نيز دلالت دارد . مثلًا اگر بگويند : دست فلانى بر سرهمگان دراز است يا چشم او همه جا را مىبيند يا پايش همه جا را گرفته است اين عبارت دلالت بر معنى حقيقى ندارد بلكه دلالت بر معناى عرفى دارد و معنى عرفى آن اين است كه : فلانى بر همه جا تسلط دارد . دربارهء خداوند مطلب به طريق اولى روشن و واضح است . علاوه بر آنكه : اثبات آلت سمع يا رؤيت براى خدا مساوى با سلب صفت خدايى و اثبات صفات سلبى و نفى صفات ثبوتى است . ذوق و فهم عرفى و عرفانى هم بر آنچه گفتيم دلالت دارد . ولى مجسّمه و حنابله - كه وهّابيان عصر ما را بايد افراطىترين