السلام - مراجعه مىكردند همانطور كه پيغمبر - صلّى اللَّه عليه و آله وسلّم - وعده فرموده است هرگز گمراه نمىشدند ولى چون عترت را كه به فرموده پيغمبر - صلّى اللَّه عليه و آله وسلّم - با قرآن از هم جدا نمىشوند تا بر آن حضرت در حوض وارد شوند ، ترك كردند و به اين و آن و افرادى كه كلامشان هيچ گونه حجيّت شرعى ندارد در عقايد ، تفسير و احكام شرعيه رجوع نمودند و آنها هم يا طبق سياستهاى حاكم يا از پيش خودو براى خود آنها را گمراه كردند . حتى مثل شيخ محمد عبده با اينكه نهج‌البلاغه را كلام اميرالمؤمنين - عليه السلام - مىداند و در آن هيچ شك و شبهه‌اى ندارد ، از معارف و الهياتى كه در نهج‌البلاغه است استفاده نكرده و در موارد مهم و زيادى راه باطلِ گذشتگان خود را رفته است ! . به هر حال « تجسم » باطل است و اما كفر مجسمه در صورتى كه اقرار به شهادتين داشته باشند و معلوم نباشد كه ملتفتِ لوازم باطلهء اين قول هستند ، بر حسب فرمودهء بعض فقها از نظر فقهى و ترتب احكام كافر بر آنها ثابت نيست و به نظر مىرسد كه اولى به عدم حكم به كفر ظاهراً و بلكه واقعاً عدم توجه به مسألهء تجسم باشد ؛ يعنى اگر كسى اقرار به شهادتين و يكتايى و وحدانيّت خدا داشته باشد ولى التفات به اينكه خدا مركب و جسم نيست نداشته باشد در حكم به اسلام و بلكه ايمان او با اقرار به ولايت كافى است و از جهت عقيده اهل نجات است .