الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني

440

الهيات در نهج البلاغه (فارسى)

ظلم و كبر ) از وسايل بزرگ شكار شيطان است و كيد و حيلهء بزرگ‌تر اوست كه مىجهد و قوىتر مىشود در دلهاى مردان مانند تندى سمهاى كشنده . پس هرگز در كار خود ناتوان نمىشود ، و در مورد احدى ( از كسانى كه اين زمينه‌ها در آنان باشد و با مجاهده آنها را از ميان نبرده باشند ) خطا نمىكند ، نه در مورد عالِمى به جهت علمش ، و نه در مورد فقيرى به جهت لباس كهنه‌اى كه پوشيده است . و از اين است ( يعنى از بغى و كبر و ظلم يا شرّ ابليس ) كه خداوند بندگان مؤمن خود را به وسيلهء نمازها و زكاتها و جهد و كوشش در روزه گرفتن در ايّامى كه فرض شده است حفظ مىكند براى آرامش اعضا و جوارحشان ، و خشوع ديدگانشان ، و رام گردانيدن نفسهايشان ، و پست و متواضع كردن دلهايشان ، و بيرون بردن تكبّر از ايشان . زيرا ساييدن پيشانى كه بهترين جاى صورت است به خاك موجب فروتنى است ، و چسباندن اعضاى كريمه به زمين ( مثل پيشانى ) نشانهء خردى و قبول كوچكى است ، و چسبيدن شكمها به پشتها از روزه‌دارى براى تذلّل و خوارى در درگاه كبريايى است با آنچه در زكات است از دادن ميوه‌هاى زمين و غير آن به مساكين و فقيران . نگاه كنيد به آنچه در اين كارها و اعمال است از پست قرار دادن بزرگيها و فخرفروشيهاى آشكار ، و نگهدارى و جلوگيرى از طلوع كبر . و در همين خطبه فرموده است : فَلَو رَخَّصَ اللَّهُ فِي الكِبرِ لِأَحَدٍ مِن عِبادِه لَرَخَّصَ فيهِ لِخاصَّةِ أَنبِيائِه وَ أَولِيائِه . وَ لكِنَّهُ سُبحانَهُ كَرَّهَ إِلَيهِمُ التَّكابُرَ ، وَ رَضِيَ لَهُمُ التَّواضُعَ . فَأَلصَقوا بِالأَرضِ خُدودَهُم ، وَ عَفَّروا فِي التَّرابِ وُجوهَهُم ، وَ خَفَضوا أَجنِحَتَهُم لِلمُؤمِنينَ . وَ كانوا أَقواماً مُستَضعَفينَ قَدِ اختَبَرَهُمُ اللَّهُ بِالمَخمَصَةِ ، وَ ابتَلاهُم بِالمَجهَدَةِ ؛ وَ امتَحَنَهُم بِالمَخاوِفِ ، وَ مَخَضَهُم بِالمَكارِهِ .