الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني
345
الهيات در نهج البلاغه (فارسى)
ندارد . دور است از آنها در حالتى كه جدا از آنها نيست . سخنگوينده است نه با فكر ، ارادهكننده است نه از روى عزم و همّت ، صنعتكار است نه با اعضا و جوارح . لطيف است ولى در نهان وصف نمىشود ، بزرگى است كه به جفا و خشونت وصف نمىگردد ، بينايى است كه با حاسّه و بصر توصيف نمىگردد ، رحيمى است كه به رقّت قلب وصف نمىشود . ذليل مىشوند چهرهها براى عظمت او ، و مضطرب مىگردند دلها از بيم او . در خطبهء 181 مىفرمايد : لَم يولَد سُبحانَهُ فَيَكونَ فِي العِزِّ مُشارَكاً ، وَ لَم يَلِد فَيَكونَ مَورُوثاً هالِكاً . وَ لَم يَتَقَدَّمهُ وَقتٌ وَ لا زَمانٌ ، وَ لَم يَتَعاوَرهُ زِيادَةٌ وَ لا نُقصانٌ . پروردگار سبحان زاييده نشده است تا در عزّت ، مشارك و صاحب شريك باشد ( زيرا والد هر چيزى از نوع خود اوست ، پس اگر - العياذ باللَّه - خدا زاييده شده باشد ، زايندهء او در عزّت با او شريك خواهد شد ) ، و نزاييده است تا ميراثبردهشده و هلاكتيابنده باشد . مقدّم بر او نشده است وقتى و زمانى ، و فرانگرفته است او را زيانى و نقصانى . و در اين خطبه است : الَّذي كَلَّمَ موسى تَكليماً ، وَ أَراهُ مِن آياتِه عَظيماً بِلا جَوارِحَ وَ لا أَدَواتٍ ، وَ لا نُطقٍ وَ لا لَهَواتٍ . همان خدايى كه با موسى سخن گفت سخن گفتنى ، و به او از آيات خود آيه و نشانهء بزرگى را بدون اعضا و آلات ، و گفتار و زبانكها ارائه داد . در خطبهء 184 مىفرمايد : خَلَقَ الخَلقَ حينَ خَلَقَهُم غَنِيّاً عَن طاعَتِهِم ، آمِناً مِن مَعصِيَتِهِم .