از خدا صادر شود ، به واسطهء آن كس ، به اذن و امر خدا صدور يابد - مثل شفاى بيماران به اذن خدا يا احياى اموات يا خبر از غيوب يا قبض ارواح - اينها با توحيد منافات ندارد و عين سريان مشيّت‌اللَّه و جريان و نفوذ ارادةاللَّه است و خدا به هر نحو كه بخواهد امر خود را اجرا مىكند و كسى نمىتواند مانع ارادهء او شود ، كه « لا يسئل عمّا يفعل و لا يمنع عمّا يريد بل هو فعّال لما يريد و على ما يشاء و على كلّ شىء قدير » . و غير از اين اگر بگوييم كه خدا فقط قادر به احيا و اماته بدون واسطه است ، اثبات عجز مىشود ، بلكه چنان كه خدا مىتواند كارى را بدون واسطه انجام دهد ، با واسطه و وسايط هم مىتواند انجام دهد و همان‌طور كه آدم عليه السلام را بدون واسطهء پدر و مادر ، و عيسى عليه السلام را بدون پدر مىآفريند ، ديگران را با واسطهء پدر و مادر آفريده است ، و تفاوت نمىكند كه واسطه ، فاعل عاقل مختار باشد يا غير آن ، و آنچه گفته شد با مثل آيهء كريمهء « إِنَّ الَّذينَ تَدعونَ مِن دونِ اللَّهِ لَن يَخلُقوا ذُباباً وَ لَوِ اجتَمَعوا لَهُ وَ إِن يَسلُبهُمُ الذُّبابُ شَيئاً لا يَستَنقِذوهُ مِنهُ » « 1 » منافاتى ندارد زيرا به قرينهء آياتى چون « أَنّى أَخلُقُ لَكُم مِنَ الطّينِ . . . » « 2 » معلوم مىشود كه مفاد آن ، اثبات عجز معبودهاى غيرحق و نفى استقلال آنها در خلقت و امرى خارج از اراده و مشيّت و اذن خداست . مطلب سوم : بساطت ذات بارى و نفى تركيب اين بحث نيز از مباحث مهمّ توحيدى به شمار مىرود و بيان مىكند

--> ( 1 ) . حج ( 22 ) آيهء 73 . ( 2 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 49 .