عطا فرموده ، و استخوان و پوستش را معتدل ساخته است ؟ به مورچه نگاه كنيد كه با آن جثّهء كوچك ، و لطافت شكل و هيأت كه چندان به چشم ديده نمىشود و به انديشه درنمىآيد ، چگونه روى زمين حركت مىكند و به روزىِ خود هجوم مىبرد و دانه را به سوراخ خود مىبرد و در لانهء خود آماده مىسازد و آن را در فصل گرما براى هنگام سرما ، و هنگام توانايى براى موقع ناتوانى گرد مىآورد . روزيش كفايت شده و موافق مزاجش روزى داده شده است . خداوند منّان از او غفلت نمىكند و او را اگرچه در سنگ صاف و خشك و استوار باشد ، محروم نمىسازد . اگر در مجارى غذاى او ، و بلندى و پستى اعضاى او ، و آنچه در درون او و در سر اوست از چشم و گوش ، بينديشى هرآينه تعجّب مىكنى و توصيف آن را دشوار مىيابى . پس خدايى كه مورچه را بر روى دست و پاهايش برپا داشت و ساختمان اندامش را بر ستونهايش بنا نمود ، بلندمرتبه است . هيچ آفريننده‌اى در آفرينش مورچه شريك خدا نشده ، و هيچ توانمندى در خلقت آن او را يارى نكرده . اگر در فكر خود سير كنى براى اينكه به نهايت آن تفكّر برسى تو را ، از جهت دقّت و لطافت تفصيل و دشوارى و پيچيدگى تفاوت موجودات ، دليل و برهانى مگر اينكه خالق مورچه همان خالق درخت خرما نيز هست راهنمايى نمىكند ؛ بزرگ و كوچك ، و سنگين و سبك ، و نيرومند و ناتوان ، و آسمان و هوا ، و باد و آب [ همه ] در آفرينشش يكسانند . پس بنگر به سوى آفتاب و ماه ، و گياه و درخت ، و آب و سنگ ، و آمد و شدِ اين شب و روز ، و منفجر شدن اين درياها ، و بسيارىِ كوهها ، و بلندىِ قلّه‌ها ، و تفاوت و جدايى اين لغتها و زبانهاى مختلف . در خطبهء 228 مىفرمايد : ضادَّ النّورَ بِالظُّلمَةِ ، وَ الوُضوحَ بِالبُهمَةِ ، وَ الجُمودَ بِالبَلَلِ ، وَ الحَرورَ بِالصَّردِ . مُؤَلِّفٌ بَينَ مُتَعادِياتِها ، مُقارِنٌ بَينَ مُتَبايِناتِها ، مُقَرِّبٌ بَينَ مُتَباعِداتِها ، مُفَرِّقٌ بَينَ مُتَدانِياتِها .