سابق ، اين كشورها حتى در نجف و كربلاى فعلى مدارسى داشتند كه هم اكنون نيز برقرار است ، مانند مدرسهء بخارائى و مدرسهء بادكوبه . با كمال تأسف ، امروز در خود اين كشورها از وجود حوزه اطلاعى نداريم و اگر هم افرادى باشند ، چنان كه مىدانيم استقلالى ندارند و بايد تحت نظر حكومت و طبق دستورى كه به آنها داده مىشود عمل كنند . به طور كلى وضعيت اسلامى آنها به واسطهء نظامى كه على رغم افكار و عقايد آنها ، بر آنها تسلط دارد بسيار اسف‌انگيز و فاقد آزادى است . « 1 » امروزه تقريباً از تمام دنيا ، اروپا ، آمريكا ، كشورهاى دور دست آفريقا ، هند ، پاكستان و اندونزى شيعيان و ساير مسلمانان با قم ، كه مركز تشيع است ، ارتباط دارند و مسائل مذهبى خود در هر رشته را از اين حوزه سؤال مىنمايند كه كاشف از اين ا ست كه كم و بيش آزادىهايى دارند ، اما متأسفانه از كشورهاى مسلمان نشين تحت سلطهء شوروى ، كمتر يا اصلًا نامه‌اى نمىرسد . اميد است موج بيدارى و تحركى كه عالم اسلام را فرا گرفته و مسلمانان را به سوى احياى نظام عدل اسلام رهبرى مىكند با توسعهء روزافزونى كه دارد همهء كشورهاى اسلامى را فرا بگيرد . در مورد بلاد و شهرهايى كه نام برديم بايد متذكر شوم كه در برخى از آنها مدارس متعدد كه بسا از بيست مدرسه تجاوز مىكند ، داير و در جريان است و در بعضى از آنها

--> ( 1 ) . سپاس خداى را كه اكنون ما شاهد فروپاشى نظام كمونيستى مىباشيم و برادران مسلمان ما از يوغ الحاد و استبداد حكومت كمونيست شوروى پس از هفتاد سال آزاد شده و چند كشور اسلامى جديد در عرصه كشورهاى اسلامى مستقل پا برجا شده‌اند و نام نجس ، نحس و پليد اتحاد جماهير سوسياليستى شوروى از صفحه جغرافياى جهان محو و نابود شد . در اين ميان گرچه كمونيست‌ها در اين كشورها تلاش مىكنند حكومت را در دست خود نگاه دارند و از حاكميت احكام اسلام جلوگيرى مىنمايند ، اما اميدواريم كه آنها نيز به همان سرنوشت كشور ما در كمونيسم گرفتار و حكومت اسلام در تمامى اين كشورها برقرار گردد . .