الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني
62
سير حوزه هاى علمى شيعه (فارسى)
رسول خدا صلى الله عليه وآله انجام شده است ؛ « 1 » بنابراين ، مكتب تشيع و مذهب شيعه به عصر رسالت اتصال دارد و از آغاز بعثت مانند سال سوم هجرت و هنگام نزول آيهء وَ أنذِرْ عَشيرَتَكَ الاقرَبين « 2 » و در مواقف مهم ديگر و سرانجام در « غدير خم » به طور رسمى اعلام شد . تشيع همان امتداد واقعى اسلام و رسالت اسلام معرفى گرديد كه فعلًا در اين موضوع نمىخواهيم سخن را مبسوط سازيم . وجه اين عنوان و شهرت مذهب شيعه به جعفرى موقف خاص حضرت امام جعفرصادق عليه السلام بود كه چون جوّ سياسى مناسب شد و زمان حضرت باقر العلوم ، امام محمد باقر عليه السلام و عصر امام صادق عليه السلام به واسطهء آنكه مقارن با پايان دوران بنىاميه و ضعف حكومت جبار آنها و آغاز حكومت بنى عباس بود ، اين دو امام و به خصوص حضرت صادق عليه السلام توانستند رسماً تلامذه بسيار و علماى بزرگ را تحت تربيت قرار دهند . دانشمندان و مشتقان معارف اسلامى از اطراف و اكناف براى كسب علم به سوى آنها مىشتافتند و از درياى علوم آنها مستفيض مىگرديدند و سرّ حديث ثقلين و فلسفهء اينكه پيغمبر صلى الله عليه وآله مردم را به اهلبيت ارجاعنمود و فرمود : لا تعلِّموُهم فَانَّهم اعلم مِنكُم ظاهر گرديد . پس از اين دو امام ، اگر چه به واسطهء قدرت سياسى بنىعباس باز همان اختناق ، خفقان ، سلب آزادى و جنايتهاى بنىاميه تجديد و تكرار شد اما مردم ، اهلبيت را شناختند و آنها را حلّال مشكلات خود دانستند تا حدى كه خود حكام بنىاميه و
--> ( 1 ) نصوص تاريخى و روايى كه در توصيف گروهى به عنوان شيعه از سوى رسول اكرم صلى الله عليه وآله وارد گشته در منابع بسيارى آمده از باب نمونه نك : الدر المنثور ، ج 6 ، ص 379 در تفسير آيه 7 سورهء بينه ، ترجمة الامام على عليه السلام از تاريخ ابن عساكر ، ج 2 ، ص 442 ، ح 918 ؛ چ بيروت ، ينابيع المودة ، چهار جلدى ، ج 3 ، ص 197 ؛ شواهد التنزيل ، 2 / 362 ، ح 139 ؛ امالى طوسى ، ج 1 ، ص 257 ، ح 452 ؛ كفاية الطالب 244 باب 62 ؛ فرائد السمطين ، ج 1 ، ص 155 ، ح 18 ؛ غاية المرام ، 327 ، باب 27 ح 10 ؛ تفسير روح المعانى ، ج 30 ، ص 207 ؛ تفسير جامع البيان طبرى ، ج 30 ، ص 265 ؛ الصواعق المحرقه ، چاپ قاهره ، 1375 ، ص 139 ، 159 ؛ تاريخ الشيعه مظفر ، ص 9 - 8 ؛ شيعه در اسلام ، 29 ؛ اصل الشيعة و اصولها ، ص 77 - 9 ، تذكرة خواص الامهء ، چاپ نجف ، ص 59 ؛ كنوز الحقائق ، ص 188 و 92 ؛ ميزان الاعتدال ؛ المناقب خوارزمى ، ص 228 ؛ بصائر الدرجات ، ص 84 الى 86 ؛ امالى صدوق ، ص 66 ، چاپ مؤسسه بعثت ؛ بشارهء المصطفى ، چاپ دوم نجف ، ص 182 و 155 و 14 ؛ بحار ، ج 65 ، ص 41 ؛ الخصال ، ص 402 ، چاپ غفارى ؛ تفسير فرات كوفى ، چاپ نجف ، ص 115 و 87 و 128 ؛ كتاب المحتضر ( به نقل از بحار 25 ، ص 4 ) ؛ كتاب اليقين ابن طاووس ، ص 171 ، چاپ نجف ، 1369 ق ؛ مناقب ابن شهر آشوب ، چاپ چهار جلدى ، قم ، جلد 2 ، ص 162 ؛ مجالس مفيد ، چاپ جامعه مدرسين ، ص 77 . ( 2 ) . سورهء شعراء ، آيهء 214 . .