الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني

46

سير حوزه هاى علمى شيعه (فارسى)

الزاهد - غريب القرآن - مجمع البحرين طريحى . در علم اعراب قرآن : اعراب ثلاثين سوره ابن خالويه . در علم قراآت « 1 » القرائة ابان بن تغلب ؛ القراءة حمزة بن حبيب . در علم مجاز القرآن و مجاز الحديث : مجاز القرآن و المجازات النبويه ، سيد رضى . در علم امثال قرآن : امثال القرآن ابن جنيد . در علم آيات الاحكام « 2 » و احكام القرآن : آيات الاحكام [ مقدس ] اردبيلى و فاضل مقداد . در علم متشابهات قرآن : المتشابه فى القرآن سيد رضى ؛ متشابهات القرآن ابن شهر آشوب ؛ متشابه القرآن حمزه كوفى . خلاصه اينكه : در تمام علوم از حوزهء تشيع در آسمان علم و دانش ، ستارگان درخشانى ظاهر شدند كه آثار و خدماتشان بسيار ارزنده و سودمند بوده و هست . علاوه بر كتاب‌هايى كه نام برده شد مىتوانيد به فهرست ابن‌نديم و فهرست شيخ و كتاب تأسيس الشيعه « 3 » مراجعه فرماييد . مطلب شايان توجه اين است كه بسيارى از علماى شيعه در رشته‌هاى متعدد ، متخصص ، نامدار و استاد بوده‌اند و در علوم مختلف از آنها آثار گرانبهايى باقى مانده است ؛ مانند شيخ طوسى كه در تفسير ، فقه ، اصول ، كلام ، رجال و حديث ، آثارش مشهور و مورد استفادهء تمام علماى شيعه است از جمله كتاب نهايه ، مبسوط ؛ خلاف ؛ عده ؛ تلخيص الشافى ؛ تبيان ؛ تهذيب ؛ استبصار ؛ فهرست و رجال . و مانند خواجه نصير الدين طوسى ، شيخ بهايى ، علامه مجلسى و علامه حلى . علامه حلى در علوم معقول و منقول ، بلند پايه و كم نظير است ؛ از جمله تأليفات اوست كتاب : تذكرة الفقها ؛ تحرير ؛ تبصره ؛ منتهى ؛ رجال ؛ كشف المراد ؛ الاشارات ؛ ايضاح

--> ( 1 ) . براى اطلاع در مورد « علم قراءت قرآن » نيز نك : مجمع البيان - ذيل عنوان « القرأة الحجة » پژوهشى پيرامون آخرين كتاب الهى ، ج 2 ؛ سير تاريخى قرأت القراءات القرآنية دكتر عبدالهادى فضلى ، اين كتاب با عنوان مقدمه‌اى بر تاريخ قراءات قرآن كريم توسط سيد محمد باقر حجتى ترجمه و تحرير و به وسيله انتشارات اسوه منتشر شده است . حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم ، 139 ؛ علوم قرآن استاد معرفت ، ص 181 . ( 2 ) . درآيات الاحكام تاكنون اثرات ارزشمندى به وسيله مفسران و فقهاى شيعه عرضه شده است . شيخ آقا بزرگ تهرانى در الذريعة سى اثر از مؤلفان شيعه را نام برده است . الذريعة ، ج 1 ، ص 40 . و آيت الله سيد شهاب الدين مرعشى در مقدمهء خود در كتاب مسالك الافهام الى آيات الاحكام تأليف فاضل جواد بيست و نه اثر از فقها و مفسران شيعه كه به اضافهء خود مسالك به سى اثر ، بالغ مىشود ذكر كرده است . نك : مسالك الافهام ، ج 1 ، ص 10 . ( 3 ) . نيز نك : ميراث مكتوب شيعه از سه قرن نخستين هجرى .