مفهوم ابطال دارد و نه مفهوم تشبيه چون در مقام اخبار از او عزّ اسمه ممكن است لفظى گفته شود كه اگر چه گوينده‌ى آن خدا را منزه از تعطيل و تشبيه بداند اما مفهوم آن انكار يا تعطيل و يا تشبيه باشد ، اما به شيء و موجود دلالت بر ذات و اقرار به ذات دارد بى آنكه بر آن مفاهيم دلالت داشته باشد . در خاتمه‌ى اين بحث دقيق ، اين را هم اضافه مى نماييم كه بعضى گفته اند مراد از ابطال و تعطيل ترك اثبات وجود خداوند متعال كه بديهى است نيست ، بلكه مراد از آن ، تعطيل در تعبير از حقيقت ذات الوهيت به الفاظ و معطّل ماندن عقل از معرفت ذات او عزّ اسمه است كه چون لفظ دال بر آن وجود ندارد در اثبات آن ذات مقدسه و اعتراف و اقرار به آن به عناوين عامّه مثل شيء ، موجود و ثابت اكتفا مىشود و اسماء الحسنى مثل القادر و العالم به اين اعتبار كه دلالت بر ذات يا شيء موجودى كه قدرت و علم دارد ، دلالت بر ذات و صفت هر دو دارند و اثبات آنها اثبات ذات و شيء نيز هست . علامه‌ى مجلسى مى فرمايد : « حدّ التعطيل هو عدم اثبات الوجود و الصفات الكمالية و الاضافية له ، و حدّ التشبيه الحكم بالاشتراك مع الممكنات في حقيقة الصفات و عوارض الممكنات » . « 1 » « اقول : اذا كان حدّ التعطيل ما ذكره بالتفصيل فلا

--> ( 1 ) . مرآة العقول ، كتاب التوحيد ، باب اطلاق القول بأنه شيء ، ذيل حديث 2 ، 1 / 282 .