آنها است ، و بر كسى كه مىتواند آنها را با كار و كاسبى تحصيل نمايد حج واجب نيست . مسأله 20 - استطاعتى كه در وجوب حج معتبر است ، استطاعت از جايى است كه در آنجا است ، نه از بلد و وطنش ، پس هرگاه مكلّف مثلًا براى تجارت يا غير آن به مدينه منوّره يا جدّه رفت و در آنجا داراى زاد و راحله يا قيمت آنها باشد كه بتواند با آن حج نمايد ، حج بر او واجب خواهد بود ، هر چند اگر در بلد خود مىبود مستطيع نمىشد . مسأله 21 - اگر مكلّف ملكى داشته باشد و به قيمت خود فروش نرود و چنانچه بخواهد حج نمايد ، بايد به كمتر از قيمت بفروشد كه باعث ضرر كلى شود ، فروشش واجب نيست ، و اما اگر هزينه و مخارج حج بالا برود مثلًا كرايه ماشين در سال استطاعت گرانتر از سال بعد باشد ، تأخير جايز نيست و بايد همان سال برود . مسأله 22 - داشتن هزينهء بازگشت هنگامى معتبر است كه مكلّف قصد بازگشت به وطن خود داشته باشد ، اما اگر نخواسته باشد برگردد يا خواسته باشد در جاى ديگرى غير از وطن خود ساكن شود ، بايد داراى هزينهء