نيت ، خود فعلى از افعال است و بنابر قول به كسب ، مى بايست اين فعل نيز از اراده و قدرت خداوند صادر شده باشد پس هيچ اختيارى وجود ندارد . و شايد علامه مجلسى ( ره ) به همين سبب فرمود : « مقصود از كسب عمل از سوى انسان ، مقارنت و همراهى عمل با قدرت و اراده انسان است بدون اينكه انسان تأثيرى در وجود عمل داشته باشد جز آنكه او محل به وقوع پيوستن آن عمل است » . « 1 » جبرگرايان همچنين گفته اند : نسبت فعل به انسان به اعتبار به پا داشتن فعل به وسيله اوست نه به اعتبار اينكه انسان فعل را ايجاد مىكند . » « 2 » و ملتزم شدن به هر يك از اين دو قول مستلزم انكار حسن و قبح عقلى در خصوص افعال انسان است زيرا حسن و قبح عقلى در افعال اختيارى مطرح مىشود . مانند آنكه شمشير اگر به عنوان آلت و وسيله اى براى كشتن كسى استفاده شود كه كشتن او نكو است ، عُقَلا شمشير را نيكو بر نمى شمرند [ بلكه كردار شمشير زن

--> ( 1 ) - اين سخن را در شرح مواقف به ابوالحسن اشعرى نسبت داده است . و همچنين آيت الله العظمى خوئى در محاضرات ج 2 ص 50 اين سخن را بيان كرده و چنين ادامه داده است : « و اين مذهب شيخ ابوالحسن بصرى اشعرى است » . و چه بسا علامه مجلسى اين سخن را در برخى كتابهايش از ايشان حكايت كرده هر چند من بر آن دست نيافتم . ( 2 ) - ممكن است اين سخن از شرح مواقف ج 8 ص 161 استفاده شود كه مى گويد : « نسبت فعل به بنده نه خدا » ، چون مدح و ذم را براى انسان به اعتبار محليت لحاظ كرده است نه فاعليت . »