( ستايش شونده ) - خداوند - باشد را بجاآورد ، اما بىترديد قدرت بر حمد نسبى ، مناسب با حامد ( ستايش كننده ) - انسان - را دارد زيرا اگر چنين نبود ، به آن مكلف نمىشد ، به دليل اين‌كه قبح تكليف بدون استطاعت بر تكليف ، واضح است و در جاى خود ، درباره آن اقامه برهان شده است . * تأثير حمد در روحيه انسان س 36 : تأثير حمد و سپاس در روح انسان چيست ؟ باسمه جلت اسمائه : حمد ، تشكر عبد نسبت به پروردگارش بخاطر نعمت‌هاى او است . اين كار از جهتى ، اعتراف به نعمت‌هاى او و از جهتى اداى حق او به حكم عقل است . اين كار ، آسايش روحى حاصل از اداى واجب را براى حمدگويان در پى دارد . هم‌چنين به واسطه تزكيه و تقويت نفس و ارتباط مداوم ميان عبد و مولا نعمت از سوى منعم افزايش مىيابد . * حمد لسانى و عملى س 37 : آيا حمد به زبان است يا به عمل ؟ باسمه جلت اسمائه : حمد با گفتن « الحمد لله » بر زبان محقق مىشود ، اما آن‌چه از حمدگوينده خواسته شده ، دنباله‌روى آن در عمل است . زيرا وقتى او اعتراف مىكند كه منعم همه اين نعمت‌ها خداوند سبحان است ، بايد او را اطاعت كرده و نافرمانى او را ننمايد ،