كرده است و در نتيجه كشور هند به استقلال رسيده و يكى از نمونه‌هاى كشورهاى دموكراتيك در جهان امروز است . اگر مسلمانان نتوانسته‌اند از پيام آزادىخواهى امام حسين عليه السلام عبرت بگيرند به نظر مىرسد كه هنوز ريشه‌هاى استبداد در فرهنگ و ذهنيت مسلمانان ( خشك ) نشده است و هنوز كه هنوز است روابط اجتماعى بر مبناى تحميل و تقلب مبتنى مىباشد . مسأله اصلى جوامع مسلمان استبداد است كه در قرن‌هاى اخير از سوى اصلاح‌گران مسلمان ، در مصر و هند ، دنبال شده است . مادامى كه ريشه اين شجره خبيثه ( به تعبير آيت الله نائينى ) خشك نشده است ، مسلمانان هرگز چهره يك حكومت مطلوب را مشاهده نخواهند كرد . ولى اين هرگز به معناى آن نيست كه ملت‌هاى ما رشد نداشته و نمىتوانند آزادى و دموكراسى را تمرين نمايند . اگر ملت‌هايى در حيات اجتماعى خود به مرحله‌اى از دموكراسى رسيده‌اند ، قطعاً آنها ، اين آزمايش‌هاى اجتماعى را ، جلوتر از مسلمانان آغاز كرده‌اند و به آن مرحله از رشد اجتماعى نائل شده‌اند . پيمودن اين راه براى ما مسلمانان نيز ممكن است . احياى تعاليم اسلامى در غرب س 16 : چگونه مىتوان از فلسفه قيام امام حسين عليه السلام در جهت احياى تعاليم اسلامى در غرب بهره جست ؟