بحث‌هاى قرآن در مورد معاد ، گاه به صورت برهان و استدلال است و گاه به صورت سخنان كوبنده‌اى كه از شنيدن آنها مو بر بدن انسان راست مىگردد و لحن صادقانهء آن چنان است كه مثل برهان و استدلال در اعماق جان و روح اثر مىنمايد . در بخش اول يعنى استدلال ، قرآن بيشتر روى اين مسأله تكيه كرده است كه زنده شدن انسان‌ها در قيامت امرى ممكن و شدنى است ؛ چرا كه مخالفان معاد مىگفتند اين غيرممكن است كه جسم پوسيدهء انسان كه تبديل به خاك شده است زندگى تازه‌اى پيدا كند . در اين بخش ، قرآن از راه‌هاى گوناگون وارد شده و مسألهء غير ممكن بودن معاد را رد كرده است ؛ گاه مىگويد : « همانگونه كه شما را در آغاز آفريد به جهانى ديگر باز مىگرديد » « 1 » ، گاه از مرگ و زندگى گياهان و رستاخيز آن ، كه همه ساله آن را با چشم خود مىبينيم اين گونه سخن مىگويد : « ما از آسمان آب پربركتى فرستاديم و به وسيلهء آن باغهاى سرسبز رويانديم و دانه‌هاى درو شده . . . و به وسيلهء آن سرزمين مرده را زنده كرديم ، رستاخيز نيز همين گونه است » « 2 » . علل انكار معاد اين كه عده‌اى معاد و بازگشت انسان در قيامت را قبول ندارند و آن را انكار مىكنند ، به خاطر عوامل و علل مختلفى است كه در اين جا به پاره‌اى از آنها اشاره مىگردد :

--> ( 1 ) - سورهء اعراف ( 7 ) : آيهء 29 ( 2 ) - سورهء ق ( 50 ) : آيات 9 - / 11