سوره حمد در مصحف فعلى اولين سوره است و به لحاظ نزول پنجمين سوره‌اى است كه در اوائل بعثت بر پيامبر اكرم ( ص ) نازل شده است . البته در ترتيب نزول سوره‌ها رواياتى وجود دارد كه مورد اعتماد علما مىباشد و عمدتاً اين روايات از ابن عباس نقل شده است . راجع به سوره حمد در نقل سيوطى اين سوره در روايات ابن عباس نيامده است و بر اساس روايت جابر بن زيد و نيز طبق نص مذكور در تاريخ يعقوبى مىباشد . « 1 » مكى يا مدنى راجع به مكى يا مدنى بودن اين سوره ميان مفسران اختلاف است . برخى قائلند اين سوره در صدر اسلام در مكه نازل شده است . از ابن عباس هم روايت شده كه وقتى سوره فاتحه نازل شد آن را در مكه نوشتم . « 2 »

--> ( 1 ) . معرفت ، تاريخ قرآن ، ص 56 . ( 2 ) . سيوطى ، الاتقان ، ج 1 ، ص 42 .