گفته نشده ، و بلكه آن را كفر دانسته است . با ملاحظه‌ى اين قبيل روايات ، مىگوييم : لواط دو مرتبه دارد : يكى لواط اصطلاحى كه مادون دُبر است ؛ و ديگرى لواطى كه تا مرز كفر رفته و توأم با ايقاب است . دليل اين مطلب ، اتّفاق فقها بر صدق لواط در صورت ايقاب است ؛ حتّى صاحب جواهر رحمه الله مىگويد : معناى حقيقى لواط همان صورت ايقاب است . « 1 » اگر از فتواى فقها صرف نظر كرده و تعريف آنان را ناديده بگيريم ، و تنها به روايات توجّه كنيم ، بايد صورت ايقاب را لواط ندانيم ؛ و آن را منحصر به مادون دُبر و بين ران‌ها بنماييم . بحث دوّم : مراد از ايقاب سه احتمال در اين‌جا وجود دارد : الف : تمام آلت ، ب : مقدار حشفه ، ج : مسمّاى ادخال . قبل از ورود به اين بحث ، بايد به دو نكته توجّه شود : 1 - در باب لواط چند حكم مترتّب مىشود : وجوب غسل ، حرام ابدى شدن خواهر و مادر و دختر ملوط بر لاطى و حدّ لواط . 2 - هرچند تعريف لواط اعمّ از مادون دُبر و ايقاب است ، امّا در مقدار حدّ با هم فرق دارند ؛ مانند : زناى محصن و غير محصن ، كه بر هر دو زنا صادق بود ، ولى در حدّ تفاوت داشتند ؛ در باب لواط نيز ، حدّ لواط ايقابى قتل ، و غير ايقابى ، صد تازيانه است . با توجّه به اين دو مقدّمه ، اشكالى كه ممكن است براى بعضى مطرح شود ، اين است كه با تعميم لواط نسبت به ايقاب و غير آن ، بحث از محقِّق ايقاب بىفايده و غلط است ؛ اين بحث در باب زنا جا داشت ، ولى اين‌جا ثمره‌اى ندارد ؛ زيرا ، لواط مادون دُبر را نيز شامل مىشود . اين اشكال خودبه‌خود رفع مىشود . زيرا ، بين دو لواط در حدّ تفاوت است ؛ و لواطى كه سبب جنابت مىشود ، لواط ايقابى است نه غير ايقابى در صورت عدم انزال . علاوه بر اين كه براى مقدار ايقاب نيز دو خصوصيّت هست ؛ زيرا ، دخولى سبب وجوب غسل جنابت مىشود كه به اندازه‌ى حشفه باشد و ايقابى كه موجب حرمت خواهر ، مادر و دختر ملوط مىگردد ، مسمّاى ايقاب است ؛ هرچند غسل جنابت نيز واجب نشود . سخن در اين است كه حدّ قتل بر چه ايقابى مترتّب است : مسمّاى ايقاب يا ايقاب حشفه ؟ احتمال جميع آلت را فقها متعرّض نشده‌اند ، و شايد به طور عادى نيز ممكن هم نباشد .

--> ( 1 ) . جواهر الكلام ، ج 41 ، ص 376 .